Optreden tegen wegsluizen geld

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - Het moderamen (dagelijks bestuur) van de hervormde synode blijft bij zijn standpunt dat er hard moet worden opgetreden tegen gemeenten die hun eigendommen hebben ondergebracht in een stichting.

Het moderamen kwam bijeen nadat binnen de behoudende, rechterflank van de hervormde kerk dinsdag opnieuw kritiek was geuit over de kwestie die al jaren de hervormde gemoederen bezighoudt: het beheer. In een open brief beschuldigden 92 hervormde predikanten het synodebestuur ervan 'met geweld bepaalde kerkvoogdijen en kerkeraden te dwingen' de nieuwe kerkorde van 1991 te accepteren. Het moderamen wil nu op korte termijn een gesprek met de briefschrijvers.

In 1991 is een wijziging van de kerkorde aangenomen, waarin staat dat kerkvoogdijen - de instantie die zich met het materiële beheer van een hervormde gemeente bezighoudt - onderdeel worden van de kerkeraden en onder toezicht komen van de provinciale kerkvoogdijcommissies (PKC). De kwestie ligt heel gevoelig. Tegen het synodebesluit spanden 73 gemeenten, voornamelijk van orthodoxe snit (bonders en confessionelen), een civiele rechtszaak aan, die zij verloren. Inmiddels zijn 61 van de 73 in hoger beroep gegaan. Zij volharden in hun zogeheten 'vrij beheer', zoals het vroeger was, en blijven twijfelen aan de rechtsgeldigheid van de wijziging van de kerkorde.

Zij vinden dat de synode hun geen regels over financieel beheer kan opleggen. De kerkvoogdijen moeten een onafhankelijke positie blijven houden. Volgens een predikant van een gereformeerde bondsgemeente komt de nieuwe beheersregeling neer op “het zo maar weggeven van geld en goed aan anderen, zodra de voorgenomen kerkfusie met gereformeerden en lutheranen, is voltooid”.

Maartensdijk

De directe aanleiding voor de open brief van de 92 predikanten is een kwestie in Maartensdijk. De hervormde kerkvoogdij in het Utrechtse dorp heeft haar bezittingen in een stichting ondergebracht, om zich zo aan de toezicht van de provinciale kerkvoogdij te onttrekken. De PKC Utrecht besliste daarop de goedkeuring over de begroting van de gemeente in te trekken. Zij liet ook ds. A. Vlietstra, die zojuist door Maartensdijk was beroepen, weten dat er geen goedkeuring voor dat beroep zou komen, omdat de gemeente niet aan haar kerkordelijke verplichtingen had voldaan.

Volgens de briefschrijvers heeft de PKC ongeoorloofde inbreuk op deze predikant uitgeoefend om hem te bewegen het beroep niet aan te nemen. “Wilt U ons niet langer? Zegt dat dan eerlijk, maar gaat niet met oneerlijkheid, intimidatie en dwang te werk om ons het leven binnen onze Kerk onmogelijk te maken. Weest dan christelijk of in elk geval menselijk door op een waardige wijze van ons afscheid te nemen.”

Volgens het moderamen echter handelen colleges van kerkvoogden die hun bezittingen wegsluizen naar een stichting in strijd met de kerkorde. Juridisch gezien is er sprake van ontvreemding van kerkelijk geld. Bovendien bestaat de mogelijkheid dat leden van het betrokken college van kerkvoogden persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor schade die zo wordt geleden.

De aanpassing van de kerkvoogdijen ging per 1 januari in. Volgens synode-voorzitter ds. W. Beekman kan van het moderamen moeilijk anders worden verwacht dan dat het de regels wil handhaven.