LASTIGE VRAGEN (Loe de Jong)

Zou u positief staan tegenover het absolute geheugen?

Ik heb nooit een goed geheugen gehad, met uitzondering van alles wat met mijn werk te maken heeft. Ooit hebben mijn kinderen en kleinkinderen op mijn verjaardag een spelletje met mij gedaan. Ze hadden allerlei citaten uit mijn boek verzameld en ik moest raden waar ze precies vandaan kwamen, het liefst met bladzijdenummer. Anders kreeg ik mijn cadeautje niet. Ik raadde bijna alles.

Voor gezichten heb ik een minder goed geheugen. Omdat ik vaak op televisie ben geweest, kennen veel mensen mij. Soms beweren ze dat ze met mij op school hebben gezeten zonder dat mij daar ook maar iets van bijstaat. Mensen fantaseren dat ze een persoonlijke band met mij hebben gehad terwijl ik ze misschien een keer heb ontmoet.

Hoe heet de politicus wiens dood door ziekte, een verkeersongeval enzovoort u van hoop zou kunnen vervullen? Of denkt u dat ze geen van allen onvervangbaar zijn?

Het is spijtig dat de pogingen om Hitler te vermoorden mislukt zijn. De mislukte aanslag door Claus von Stauffenberg op 20 juli 1944 was een teleurstelling. Ik was in die tijd in Londen en herinner me de tegenstrijdige berichten die binnenkwamen. Het was onduidelijk of Hitler de aanslag had overleefd. Pas de volgende dag hoorden we op de radio dat hij ongedeerd was.

Toch zagen we de aanslag als een positief teken. Dat een groep officieren zich tegen Hitler keerde was het bewijs voor het uiteenvallen van het Derde rijk.

Ontwikkelt zich in het huwelijk een gemeenschappelijke smaak (zoals de inrichting van de echtelijke woning doet vermoeden) of heeft er wat u betreft bij de aanschaf van een lamp, een kleed, een vaas enzovoort telkens een stille capitulatie plaats?

Ik heb de inrichting van de woning altijd aan mijn vrouw overgelaten. Daar interesseer ik me niet voor. Ik pas me aan. Er is een groot verschil in smaak tussen mijn eerste vrouw, Liesbeth, en mijn tweede vrouw, Riel. Liesbeth hield van oude spullen, terwijl Riel een moderne smaak heeft. Ik vind het allebei mooi. Ze hebben mij trouwens toch nooit advies gevraagd.

Als uw huidige huwelijk gelukkig genoemd kan worden: waaraan schrijft u dat toe?

Aan het aanpassingsvermogen van mijn vrouw. Ze is totaal op mij ingesteld, maar is toch zichzelf gebleven. Ze zorgt goed voor me. Ik weet niet hoe het geweest was als zij een hersenbloeding had gekregen en ik gezond was. Ik had me waarschijnlijk minder goed kunnen aanpassen dan zij.

Hebt u al eens gestolen: a. contant geld? b. voorwerpen (een pocketboek bij de kiosk, bloemen uit de tuin van vreemden, een eerste druk, chocola op een camping, ballpoints die rondslingeren, een aandenken aan een overledene, handdoeken uit een hotel, enzovoort)? c. een idee?

Wij hadden vroeger een winkel, want mijn vader was melkboer. Ik stal als kind vaak een kwartje uit de kassa. Voorwerpen heb ik nooit gestolen, dat is meer mijn vrouws specialiteit. Zij neemt vaak een aandenken uit een hotel mee: ballpoints, briefpapier of zeepjes. Ze probeert het altijd zo te doen dat ik het niet zie. Tevergeefs.

Wat noemt u uw geboortegrond: a. een dorp? b. een stad of een wijk daarin? c. een taalgebied? d. een werelddeel? e. een huis?

Ik ben geboren in Amsterdam-Oost. Dat zie ik als mijn geboortegrond. Maar dat is allemaal na te lezen in deel 1 van mijn memoires.

Gelooft u in uzelf als opvoeder? Bijvoorbeeld wanneer u een nieuwe auto hebt en de kinderen beschouwen die als hun eigendom: staat u hun dan niet toe van de auto gebruik te maken uit opvoedkundige overwegingen? Ik heb altijd toegestaan dat mijn kinderen de auto leenden. Dat is toch ook opvoedkundig juist?

Wat geeft u het gevoel ontheemd te zijn: a. werkloosheid? b. verbanning om politieke redenen? c. een carriüre in den vreemde? d. dat u in toenemende mate anders denkt dan de mensen die hetzelfde gebied hun land noemen als u en daar de macht in handen hebben? e. een eed op de vlag waar misbruik van wordt gemaakt?

Ik voel me nooit ontheemd. Toen ik in Engeland woonde wist ik dat het maar tijdelijk was. De oorlog zouden we winnen en dan zouden we terugkeren naar Nederland. Ook toen ik het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog af had voelde ik me niet ontheemd. Mijn hoofd zat weer vol nieuwe plannen. Ik wilde een nieuwe serie over de bezetting maken, mijn memoires schrijven enzovoort.

Hoe oud zou u willen worden?

Ik vind het nu al ruim genoeg geweest. Natuurlijk zou ik niet nu of volgende week dood willen. Dat zou zonde zijn. Maar over drie of vier jaar lijkt me prima.

Ik ben een aantal keren in het ziekenhuis geweest voor reparaties aan mijn hart. Dat accepteerde ik gewoon. Toen ik in 1980 in Londen in het ziekenhuis lag, kwam de chirurg voor de operatie bij mij langs. Ik vroeg hem hoe groot de kans was dat ik de operatie niet zou overleven. Hij zei dat maar een of twee op de honderd mensen bezwijkt. Toen ben ik gerust gaan slapen.

Vorig jaar werd ik midden in de nacht wakker omdat er weer iets mis was met mijn hart. Ik had het gevoel dat ik nog maar een uur te leven had. Toch was ik niet bang om dood te gaan. Ik ben naar het AMC gebracht en heb een pace-maker gekregen. Nu gaat het weer beter.