'Je moet leerlingen uitdagen, niet drillen'

Als je leerlingen vraagt naar wat zij een goede school vinden, dan noemen ze de sfeer, een gezellige kantine, schoolreisjes en inspraak van leerlingen. Logisch, vindt Joram Pach, voorzitter van scholierenbond het Laks. “Niet alleen de kwaliteit van het onderwijs is belangrijk. Als je lekker in je vel zit, presteer je beter.”

Voor volwassenen zijn zoveel mogelijk diploma's, zo min mogelijk zittenblijvers en hoge cijfers belangrijk om te bepalen wat een goede school is. Natuurlijk willen leerlingen ook snel een diploma halen. Maar zelfs zonder een keer te blijven zitten, doen ze daar nog altijd vier tot zes jaar over. En al die tijd brengen ze het grootste deel van de dag door op school. 'School moet een tweede thuis zijn', schreef een leerling dan ook in een van de brieven aan Trouw, die op pagina vier en vijf in dit katern staan afgedrukt.

“Het is doodzonde dat leerlingen niet vaker naar hun mening wordt gevraagd. Juist zij hebben ontzettend veel zinnigs te vertellen over hun school”, vindt Joram Pach (17) van het Laks. “Ola test een nieuw ijsje toch ook eerst uitgebreid op de doelgroep? Zo voorkom je tenminste dat je een pingpongtafel aanschaft terwijl iedereen een voetbalspel wil.”

Het Laks is een soort vakbond voor scholieren en de mensen die er vrijwillig hun tijd insteken, zitten zelf ook nog op school. Iedereen kan bij hen terecht voor informatie en klachten. Het Laks organiseert ook de 'gouden school-verkiezingen', waarbij leerlingen nu eens zelf mogen zeggen wat ze wel en niet goed vinden aan hun school. Joram: “Docenten zijn vaak bang dat leerlingen enquàtes niet serieus invullen, dat ze voor de grap de boel gaan bedonderen. Onze ervaring is dat als je scholieren serieus neemt, zij ook serieus meewerken.”

De grootste klacht van leerlingen is dat ze het gevoel hebben dat leraren niet naar hen luisteren. Daardoor raken ze onverschillig en dat is niet het beste klimaat om lekker te werken en goed op te letten.

Uit onderzoek van de scholierenbond blijkt dat iets meer dan de helft van alle leerlingen, 55 procent, graag naar school gaat. “Meestal om de 'klassiek' leuke dingen, zoals de pauze, omdat je je vrienden daar ziet, of bijvoorbeeld vanwege een knappe leraar.” Joram vindt het zonde dat juist de lessen en huiswerk als vervelend worden beoordeeld. “Daar kunnen sommige scholen nog een heleboel punten op halen. De ene leerling heeft bijvoorbeeld wel veel uitleg nodig, de ander kan zo aan de slag. Zo voorkom je dat het saai wordt.”

Het Laks is dan ook voorstander van het Studiehuis, dat volgend jaar op de meeste scholen wordt ingevoerd. De kern van de nieuwe aanpak is dat scholieren zelfstandiger moeten gaan werken. Een groot probleem, volgens het Laks, is dat het ministerie van onderwijs geen extra geld geeft om al die veranderingen soepel te laten verlopen. Joram: “Veel schoolgebouwen moeten worden aangepast, er zijn studiehoeken nodig en meer computers. Bovendien moeten de docenten wel extra tijd krijgen om mensen die moeite hebben met de leerstof, goed te begeleiden, anders werkt het niet.”

De Laks-voorzitter zit zelf op het Amsterdamse Montessori Lyceum, waar scholieren behoorlijk vrij worden gelaten. Hij kan zich dan ook niet voorstellen hoe het is om streng klassikaal les te krijgen. “Ik kom wel eens op scholen waar de leraren nog vanaf een verhoging, een soort schavotje, hun leerlingen toespreken. Ongelooflijk.”

Joram vindt het achterhaald dat een docent boven een leerling staat, letterlijk en figuurlijk. “Je moet leerlingen uitdagen, niet drillen.”

Ook over de inhoud van de lessen zouden leerlingen meer te zeggen moeten krijgen, stelt het Laks. Joram: “Ik vind het raar dat ik vierentwintig Nederlandse boeken moet lezen, terwijl er ook mooie Spaanse of Russische literatuur bestaat. En waarom zou je niet eens een televisieprogramma mogen bespreken? School behandelt maar zo'n klein stukje van wat leerlingen allemaal interesseert. Hun wereld bestaat niet uit boeken, laat staan alleen uit boeken.”