HYPOCRISIE

Ooit is er een tijd geweest dat ome Kees op een verjaardagspartijtje neef Jan nog redelijk effectief kon afbluffen met diens buitennissige rokertje: of hij gek geworden was om zijn longen en de omgeving te verpesten met die wee-zoete troep!? Maar ome Kees houdt alweer een jaar of twintig zijn mond, want inmiddels weet hij dat het rokertje van neef Jan is samengesteld uit een prima kwaliteit Nederwiet; een tabakssoort die vermoedelijk heel wat minder slecht is voor de gezondheid dan zijn eigen zware shag.

Tenminste, zo zien we dat hier in Nederland. Vandaar dat minister Sorgdrager enkele weken geleden bij Karel van de Graaf met een gerust hart durfde toegeven dat ze in haar studententijd ook wel eens een 'stickie' had gerookt. Want anders dan in de Verenigde Staten (waar het roken van een stickie president Clinton bijna de kop kostte) kon dat hier gezegd worden. Ja, je kon eigenlijk van een D66-politicus niet anders verwachten. Stel je voor dat ze tegen Karel gezegd zou hebben dat het Nederlandse publiek niets met haar rookgedrag te maken heeft. Dat zouden we pas hypocriet of arrogant hebben gevonden.

In de Volkskrant van afgelopen zaterdag legt Sorgdrager nog eens uit wat zij onder hypocrisie verstaat. Om te beginnen natuurlijk dat stiekeme gedoe in de Verenigde Staten, want daar weten ze net zo goed als hier dat soft drugs gebruikt worden: “Het is de realiteit en ik vind het onzinnig om te zeggen: het mag niet.” Vervolgens doet ze er een schepje bovenop. Hypocriet vindt zij ook de situatie dat soft drugs aan de voordeur van een koffieshop zonder problemen verkocht mogen worden, terwijl aan de achterdeur de drugsvoorraad noodgedwongen door criminelen in het geniep moet worden aangevoerd, tot eer en meerdere gloria van een drugsmafia die er jaarlijks enkele slordige miljarden mee verdient: “We moeten af van de hypocrisie over die voor- en achterdeur,” kondigt ze ferm aan.

En gelijk heeft ze. Maar ook deze minister weet blijkens hetzelfde interview dat je met een oplossing voor dit probleem niet bij de voordeur kunt aankloppen, want dan heet het, zegt ze, “legalisatie van drugs. En dan zit iedereen op je nek. Daar heb ik als minister ontzettend veel last van.” En dus werpt ze voorzichtig het balletje op dat je wellicht onderscheid kunt maken “tussen wat in Nederland wordt geproduceerd (de Nederwiet, dus) en in het buitenland”. Misschien zou je dat 'regulering' kunnen noemen, oppert ze aan het slot van het interview.

Misschien. Zeg dat wel. Ik zie het al voor me: een gereguleerde produktie van Nederwiet ten behoeve van reeksen bloeiende coffeeshops, waarover tal van gemeenten nu al steen en been klagen. Ongetwijfeld zijn we dan van de hypocrisie van de voor- en achterdeur af. Maar het zou een illusie zijn om te denken dat we daarmee ook van het probleem af zouden zijn. Veel eerder ziet het ernaar uit dat we ons met deze regulering juist veel meer problemen op de nek halen.

Ik vraag me daarom af of je de huidige situatie wel zo hypocriet mag noemen. Is er niet veeleer sprake van een dilemma, dat veroorzaakt wordt door enerzijds de onmogelijkheid van legalisatie (tenminste zolang Nederland als enige land zo'n oplossing voorstaat) en anderzijds ons onvermogen en onze onwil soft drugs in de ban te doen? De Nederlandse oplossing voor dit soort dilemma's noemen we meestal 'gedogen'. We gedogen van alles, illegale bouwwerken, prostitutie, milieuvervuiling, je kunt het zo gek niet bedenken. Fraai is die oplossing niet. Maar om haar nu meteen hypocriet te noemen?

Probleem met dit laatste etiket is dat je suggereert dat de oplossing binnen handbereik ligt. Wat over vier jaar te zeggen als Sorgdrager niets blijkt te hebben bereikt? Juist, met terugwerkende kracht mogen we dan haar ferme uitspraken van thans voluit hypocriet noemen. Misschien dat ze daarom de Van Dale nog eens wil raadplegen, waar onder 'hypocrisie' niet zonder reden verwezen wordt naar juist deze uitspraak van Geerten Gossaert: “Is de hypocrisie de dood van het persoonlijke leven, zij vormt de onmisbare hoeksteen van elke geordende samenleving.”