Curaçao lust Nederlanders nu wel rauw

WILLEMSTAD - Staatssecretaris Vermeend van financiën is zaterdag op Curaçao door twee Nederlanders met fysiek geweld bedreigd. De twee waren woedend, omdat de staatssecretaris vorig jaar een einde maakte aan de gunstige fiscale behandeling van de zogenoemde penshonado's.

Penshonado's zijn gepensioneerde Nederlanders die zich op de Antillen hebben gevestigd om de Nederlandse belastingen te ontwijken.

Vermeend was op de Antillen voor overleg over een verdere aanpassing van het belastingverdrag tussen de Antillen en Nederland. De staatssecretaris had zaterdagavond gedineerd met zijn ambtenaren in een restaurant op het strand van Curaçao. Na afloop werd hij op weg naar zijn auto door twee Nederlanders belaagd. Even dreigden die met de staatssecretaris op de vuist te gaan. Omstanders voorkwamen dat.

Uit veiligheidsoverwegingen staan Nederlandse politici bij een bezoek aan de Antillen altijd lijfwachten ter beschikking. Maar Vermeend had hun vóór het diner juist vrijgegeven en naar huis laten gaan. Inmiddels heeft de Antilliaanse regering de bewaking van Nederlandse bewindslieden en ambtenaren verscherpt.

De woedeuitval naar Vermeend staat niet op zich, want door een reeks politieke maatregelen is er op Curaçao een felle anti-Nederlandse stemming gegroeid. Daarbij spelen de emoties soms hoog op. Zo dreigt Nederland akkoord te gaan met een beperking door Europa van de rijst- en suikerinvoer vanuit Aruba en de Nederlandse Antillen. En door de herziene Belastingregeling voor het Koninkrijk worden niet alleen de penshonado's aangepakt, maar keren ook grote financieringsmaatschappijen terug naar Nederland en staken ze hun activiteiten in de West.

Dat komt allemaal hard aan, vooral omdat de Antillen financieel aan de grond zitten en 13,7 procent van de bevolking werkloos is. Ook dreigt voor de luchtvaartmaatschappij ALM het faillissement, door een conflict met de vakbonden.

In dat klimaat wekt het geen verwondering dat staatssecretaris Vermeend op Curaçao werd belaagd. De andere Nederlandse bewindslieden die nu eveneens op het eiland zijn - Voorhoeve van Antilliaanse en Arubaanse zaken, en Zalm van Financiën - lusten ze op Curaçao ook wel rauw. Nederland zou in Europa namelijk niet voldoende zijn opgekomen voor de Antilliaanse belangen. En die zijn groot als het om suiker en rijst gaat.

Behalve zout op Bonaire hebben de Antillen en Aruba geen eigen grondstoffen. De EU-regeling voor Landen en Gebieden Overzee (LGO), waarmee de eilanden zonder importheffingen producten naar Europa mogen uitvoeren, is met het oog daarop dan ook ruim geformuleerd. De Antillen importeren sinds 1991 onbewerkte rijst en suiker uit Suriname en het Caribisch gebied, pellen de rijst en raffineren de suiker en voeren de veredelde producten weer uit alsof het eigen producten zijn.

- Vervolg op pagina 7

Antillen voelen zich slachtoffer Nederlands EU-voorzitterschap VERVOLG VAN PAGINA 1

Die handel en bewerking levert Curaçao (151 000 inwoners) bijna 400 arbeidsplaatsen op, Bonaire (14 000 inwoners) zo'n 120, terwijl Aruba (90 000 inwoners) sinds een jaar twintig werknemers in de rijstindustrie heeft. Van de rijstexport alleen al kregen de Antillen in 1994 bijna 200 miljoen gulden aan deviezen binnen.

Eind vorig jaar vertrokken Antilliaanse handelsmissies naar Nederland, Suriname en Trinidad om nieuwe investeerders te wijzen op de aanlokkelijke voordelen van de regeling. Met Trinidad werd een handelsovereenkomst getekend en met Suriname lopen al afspraken voor invoer van fruit waar men op Curaçao sap van wil maken.

Drijfzand

Maar dit hele economische promotiebeleid blijkt op drijfzand te rusten als Nederland in de EU inderdaad akkoord gaat met het Ierse voorstel tot quotering. Weliswaar heeft Nederland daaraan voorwaarden verbonden (beperkte bijstelling van de voorgestelde quota en instemming van de Rijksministerraad), dat doet niets af aan de grote zorgen van de twee landen overzee.

Gevolmachtigd minister van de Antillen Carel de Haseth: “Wij hebben inmiddels een jaaromzet aan rijst van 220 000 ton, terwijl aan suiker 100 000 ton kan worden gehaald gezien de daarvoor reeds gedane investeringen. De voorgestelde quota liggen daar een heel eind onder: 3000 tot 5000 ton suiker en 160 tot 180 000 ton rijst voor alle LGO-landen samen.” Zelfs met een “beperkte bijstelling” naar boven gaat de Antilliaanse industrie erop achteruit.

Op Aruba is de angst voor werkloosheid niet zo groot, omdat de arbeidsmarkt daar overvoerd is. Desalniettemin is Aruba ook fel tegen het Ierse voorstel, laat Mario Dijkhoff, vertegenwoordiger van Aruba bij de EU, weten. “Aruba wil de economie graag diversifiëren. Maar als een lucratieve regeling van de ene op de andere dag wordt afgeschaft, schrik je investeerders af. Bovendien is onze rijstfabriek pas een jaar oud en zijn de miljoenen dollars investering nog niet terugverdiend.”

Hoort een gunstige afloop nog tot de mogelijkheden?

“Dat is een heel moeilijke vraag”, zegt Dijkhoff tactvol. “Daar geef ik liever geen commentaar op.”

De Haseth zegt dat de Antillen alleen over quota willen praten, wanneer zij er niet op achteruitgegaan en wanneer de gedane investeringen worden terugverdiend. “De Antillen hebben zich tot nog toe keurig aan de Europese bepalingen gehouden, en omdat de regeling zo goed loopt worden we nu afgestraft.”

Op de Antillen en Aruba heerst het gevoel dat hun economische belangen opgeofferd worden aan het Nederlandse voorzitterschap van de EU. De kwestie speelt namelijk al een jaar en aanvankelijk waren Nederland en Engeland tegen importbeperking. Maar toen Nederland de voorzittershamer van Ierland overnam, wilde het deze netelige kwestie liever niet op zijn bordje hebben. Vandaar de ommekeer. Vooral de instemming van Nederland, zonder machtiging van de rijksministerraad, met het voorstel zit de Antillen niet lekker.

Overlegrondjes

Bij Buitenlandse zaken in Den Haag wijst men op de talloze overlegrondjes die er nog aan komen. “Het is absoluut nog geen gelopen race”, meent een woordvoerder. “Maar de Antillen en Aruba moeten zich realiseren dat het een zaak van de EU is, waarover Nederland niet als enige iets te zeggen heeft. Wij doen ons best om er een zo goed mogelijk resultaat uit te slepen.”

In de EU klaagt men dat de landen overzee in vier jaar tijd de invoer van rijst hebben verhoogd van 60 000 tot 300 000 ton. Dat is een derde van de hele EU-markt. Omdat de rijstindustrie in Europa gevaar dreigt te lopen, zijn voor de komende vier maanden al tijdelijke quota voor rijst ingesteld. Die resulteerden direct in ontslagen op Bonaire en Curaçao. De Antillen gaan bij het Europese Hof in beroep tegen deze maatregel.