SOLEX

Geen wonder dat reizen naar de Verenigde Staten zo goedkoop geworden zijn, want we zijn hard bezig zelf een dependance van de voormalige nieuwe wereld te worden en hoeven voor de Amerika-experience de deur binnenkort nauwelijks meer uit. In de Vietnamtijd kwam het niet in je op om iets positiefs van dat land te denken, maar intussen zijn we een kwart eeuw later ongemerkt zelf Amerikanen geworden. Deze gedachte beving mij, toen ik van de week mijn tijd verdeed in winkelcentrum Gelderlandplein te Amsterdam, een oord dat tot in de details aan de Amerikaanse malls doet denken: zonder ook maar iets van het weer buiten te hoeven merken, kuier je van branche naar branche, begeleid door zachte, masserende muzak.

Het saldo van onze amerikanisering is verbluffend. We brengen ons financieel bestaan pinnend en met plastic betaalkaartjes door. Shell-pompstations krijgen er een supermarkt-assortiment bij, een praktijk die in Amerika al sinds de oorlog bestaat. Er wordt aan de oudedagsvoorziening en de sociale zekerheden geknabbeld, ook een bekende Amerikaanse hebbelijkheid: ieder voor zich en God voor ons allen. Universiteiten moeten meer marktgericht opleiden. Rechtszaken worden door pr-mensen begeleid, en wie nu niet weet wie mr. Spong is, mag gevoeglijk volksvreemd genoemd worden of moet z'n televisie laten repareren.

Het lijkt erop of we met z'n allen ons best doen de anti-utopieën van George Orwell, die in Animal Farm en 1984 communistische schrikbewinden in beeld bracht, voorgoed uit de wereld der mogelijkheden te bannen. En ook de dromen over bloemen, vrede en alternatieve gezinsvormen uit de jaren zestig zijn verpulverd waar we bij stonden. Er is vrijwel niets meer dat nog aan die goedaardige, geëngageerde tijd doet denken.

De liefde tussen de VS en Europa is niet wederzijds, zoals zo vaak het geval is, als een der minnaars te hard van stapel loopt. Clinton vond bij zijn inauguratie zijn eigen land nog altijd het mooiste en het beste ter wereld en het lijkt of Europeanen het inmiddels met hem eens zijn. Ik sprak onlangs een a-typische Amerikaan die het idee opperde de Solex in de VS te importeren, zijnde een perfect vervoermiddel voor grote Amerikaanse steden. Toen keek hij rond en vroeg: waar zijn jullie Solexen gebleven? En ik moest naar waarheid antwoorden: die hebben we niet meer.