In Suriname is lang niet alles goud wat er blinkt

Van onze correspondent PARAMARIBO - Suriname is in twee jaar tijd voor ruim 25 miljoen gulden het schip ingegaan bij het opkopen van goud. President Wijdenbosch heeft een onderzoek gelast.

Van 1994 tot en met vorig jaar kocht de Centrale bank van Suriname ongeveer vierduizend kilo goud op tegen een veel te hoge prijs. Bij zuivering van het edelmetaal bij de Royal Canadian Mint bleek dat zo'n dertig procent uit vuil bestond. Dit staat in het verslag van een regeringscommissie, dat gisteren uitlekte via dagblad De Ware Tijd. De commissie stelt verder vast dat illegale goudtransacties naar de Centrale bank plaatsvonden via een door de bank aangetrokken malafide Braziliaans bedrijf.

Het opkopen van particulier gewonnen goud door de Centrale bank van Suriname was vanaf het begin omstreden. Toenmalig bankpresident André Telting zei het goud te willen gebruiken om de zwakke Surinaamse gulden een betere dekking te geven. Bovendien zou de binnenlandse opkoop een alternatief zijn voor de grootschalige goudsmokkel naar onder meer Brazilië en Frans-Guyana. De Centrale bank probeerde een concurrerende positie op de binnenlandse goudmarkt te verkrijgen door een goede prijs te betalen en geen vragen te stellen over de herkomst van het edelmetaal en de identiteit van de aanbieder. De Rekenkamer van Suriname noemde dat “heling”, omdat het goud veelal illegaal was gewonnen, en dus feitelijk werd gestolen van de staat. Bovendien werd de staat belastinggeld onthouden door de anonieme afhandeling bij de goudopkopen. Tijdens de behandeling van de begroting over 1996 door De Nationale Assemblee, eind vorig jaar, kwam aan het licht dat er 6,1 miljard Surinaamse guldens (ongeveer 26 miljoen Nederlands) 'zoek' was tussen de goudopkoop en het gezuiverde goud zoals het uiteindelijk bij de reserve van de Centrale bank belandde. Voor Surinaamse begrippen een kapitaal: ongeveer tien procent van de totale staatsbegroting. Het verslag van de Onderzoekscommissie goudopkoop laat zien hoe de goudopkoop-operatie onder leiding van Telting feitelijk een aaneenschakeling is van vergaande onbekwaamheid en verdachte procedures. Het testen van de zuiverheid van het goud bij de aankopen blijkt zeer gebrekkig te zijn verlopen. De Centrale bank was hiertoe nauwelijks uitgerust. Nadat uit de eerste zendingen naar de raffinaderij in Canada bleek dat er veel 'vuil' als goud werd opgekocht, werden geen afdoende maatregelen genomen. De opkoop ging gewoon door.

President Wijdenbosch heeft op advies van de onderzoekscommissie naast een justitieel onderzoek ook een uitgebreid onderzoek aangekondigd van een extern, onafhankelijk accountantsbureau.

Oud-bankpresident Telting wilde nog niet reageren. Hij nam in november vorig jaar ontslag, naar zijn zeggen omdat hij niet wilde samenwerken met de door de regering benoemde president-commissaris Henk Goedschalk.