Er valt niets te kiezen in Cyprus

NICOSIA - De bevolking van Cyprus is zich rotgeschrokken deze week. De campagne voor de presidentsverkiezingen wordt voor het eerst breed uitgemeten door drie onafhankelijke tv-zenders, die zijn opgekomen na het opheffen van het monopolie voor de staats-tv.

Avond aan avond verschenen de zeven presidentskandidaten uren aan een stuk in de huiskamer - en het beeld viel niet mee. De meeste kandidaten zijn stokoud, maar ook de uitstraling is grijs. President Clerides, die opnieuw een gooi doet naar een termijn van vijf jaar, is 79 jaar. Zijn belangrijkse rivaal George Iakovou is met 60 jaar jong te noemen. De overigen zijn; 76, 68, 64. Er zijn twee vijftigers, maar die spelen hoe dan ook niet mee.

Campagneleiders houden stug vol dat in de Grieks-Cypriotische cultuur ouderdom een groot voordeel is. Oude mannen worden immers wijsheid en gezag toegedicht, maar na de indringende tv-beelden van de afgelopen week begint de bevolking daar rap anders over te denken. Zeker nu voor het eerst 18-jarigen naar de stembus mogen, hebben veel mensen behoefte aan jong bloed.

“Ik denk dat dit de laatste verkiezingen zijn van deze generatie. De partijen zijn hard aan vernieuwing toe. Net als elders in de wereld, denken Grieks-Cyprioten dat jongere mensen met nieuwe ideeën nodig zijn”, zegt de goed geïnformeerde dichter Fivos Stavridis, uit de havenstad Larnaka. Hij is zelf 58, maar neemt het vooral op voor zijn zoon, die voor het eerst gaat stemmen. “Hij komt er niet uit en ik begrijp dat best. Mijn vrouw en ik hebben zelf al moeite genoeg om te kiezen.”

De kandidaten zijn ook in het geheel niet voorbereid op de indringende aandacht van de media. Clerides zakte gedurende een anderhalf uur durend interview geregeld onderuit en praatte lui en routinematig. De zeven mannen dragen allemaal ouderwetse pakken, die grijs ogen, al zijn ze soms beige of groen. Ze grossieren in ingestudeerde en voorpelbare antwoorden. Het effect wordt dramatisch als ze allemaal tegelijk en op een rij in beeld verschijnen, zoals vrijwel dagelijks gebeurt.

Tot voor kort speelde de campagne zich af op de pleinen van steden en dorpen en konden kandidaten hun kiezers met een rede op papier toespreken. Ze zijn niet gewend aan lastige vragen en klagen dan ook, tegenover bevriende media, over verkeerde interpretaties en foute citaten.

Het ontbreekt niet alleen aan herkenbare, charismatische persoonlijkheden. De verkiezing moet het ook zonder aansprekende kwesties doen. De bevolking van Grieks-Cyprus is over de belangrijkste zaken opvallend eenstemmig. De nabijheid van aartsvijand Turkije is een groot gevaar en de beste garantie voor veiligheid is zo snel mogelijk lid worden van de Europese Unie. Daarover is geen discussie.

Het derde grote probleem, waar iedereen over praat, is de al twee jaar aanhoudende droogte die voor ernstige watertekorten zorgt, maar de Cyprioten begrijpen ook wel dat geen politicus voor regen kan zorgen. De redelijk tot goed draaiende economie zou onderwerp nummer vier moeten zijn, maar ook daar heerst eenstemmigheid: het huishoudboekje moet op Europese orde en de inkomens en uitkeringen moeten op Europese leest geschoeid. De werkloosheid onder de 650 000 Grieks-Cyrioten is zo laag dat het niet de moeite loont erover te praten.

Er is op dit eiland geen mens te vinden die meent dat Cyprus maar geen lid moet worden van de EU, terwijl er best wat te zeggen valt voor de keuze van het eiland Malta, dat zich vorig jaar terugtrok uit de onderhandelingen en het op eigen benen wil blijven proberen. Maar de Grieks-Cyprioten willen hoe dan ook Europa in, zelfs al zou dat handen vol geld kosten. De angst voor Turkije zit zo diep, dat alle nadelen worden weggewuifd.

Deze eenstemmigheid maakt dat het Griekse deel van Cyprus zich opmaakt voor presidentsverkiezingen, waarbij vrijwel niets te kiezen valt. Toch zal de opkomst morgen en volgende week, als de tweede ronde wordt gehouden, hoog zijn, want in Cyprus is stemmen geen recht, maar een plicht en wie niet gaat, krijgt zeker de politie aan de deur met een forse bekeuring.

De bevolking meent echter wel dat het om belangrijke verkiezingen gaat, maar meer vanwege wat erna komt. Europa en Amerika hebben deze verkiezingen afgewacht, voordat ze met het eiland tot zaken willen komen. De Cyprioten verwachten dat na de verkiezingen belangrijke weken aanbreken, waarin de Amerikaanse onderhandelaar voor Cyprus, Richard Holbrooke opnieuw zal pogen om het in een Grieks en een Turks deel verdeelde eiland tot een federatie te smeden, onder één regering. De Grieks-Cyprioten menen dat alleen de Amerikanen voldoende druk op Turkije kunnen uitoefenen om de impasse te doorbreken. Turkije steunt de Turks-Cyprioten en dreigt geregeld het noordelijk deel van het eiland daadwerkelijk te annexeren.

Tegelijk beginnen eind maart de onderhandelingen in Brussel over toetreding van Cyprus tot de EU en geen mens in het Griekse deel van het eiland wil geloven dat er twijfel heerst in Brussel, over opname van een gespleten land, dat in een spanningsgebied ligt. Cyprus werkt al jaren aan de voorbereiding van het lidmaatschap en acht zichzelf geschikt en gereed. Het zou een beledigende klap zijn, als iemand serieus zou proberen de kleine natie een voet dwars te zetten.

Morgen is de eerste verkiezingsronde en de uitslag is min of meer bekend: vijf kandidaten vallen af en de zittende president Glafkos Clerides blijft over, met rivaal George Iakovou. In de polls gaan ze min of meer gelijk op. Clerides is de kandidaat van rechts, die met het zicht op Europa en door de macht van de vakbonden, gedwongen wordt tot sociaal beleid. Iakovou steunt vooral op de communisten, die hier als neo-kapitalisten te boek staan en zich tot de markteconomie en tot Europa hebben bekeerd. Voor de meeste eilandbewoners is het kiezen uit twee kwaden.