Breken en slepen tegelijk betekent risico

Van een onzer verslaggeefsters LELYSTAD - André Wilson, 61 jaar oud, vaart al 47 jaar en ijsbreken is zijn vak. Een vak dat je alleen maar kunt uitoefenen met precisie en veel geduld. Katerine W. is een familiebedrijf, vader, zoon en neef lossen elkaar af bij het vaarwerk.

De Katerine W. is om zeven uur vertrokken uit Lemmer. Als er geen ijs is, vaar je de afstand in twee uur. Nu kost het ruim acht uur om Amsterdam te halen. De Katerine W. is de leider van het konvooi. Deze krachtige boot, 965 pk, beukt samen met twee collega's het ijs kapot om een konvooi van acht schepen door het IJsselmeer te loodsen. Een breker heeft een eivormige buik met een wand van 22 millimeter dikte. Met zijn buik verbrijzelt hij het ijs. Barsten schieten over en door het bevroren water als in een spiegel. Het blijft weerstand bieden tot het alleen nog maar kan breken.

Vasthouden

Dikke schotsen slaan tegen het roer. En daarom is het roer rechthouden zwaar werk. De boot schudt en rammelt. Je kopje moet je vasthouden want het ligt zo op de grond.

Bijna elke dag wordt de geul opengebroken. Brekers zijn op de afstand Amsterdam-Lemmer zeker twaalf uur bezig. Maar de geul zit binnen enkele uren weer dicht en dan is het weer van voren af aan beginnen. “Nee, de leukigheid is er voor mij allang vanaf,” zegt kapitein Wilson. “Ik doe dit al sinds 1953. Het is nu werk. Ik doe het voor de verdienste.”

IJskammen

Het IJsselmeer is veranderd in een poollandschap. Zo ver men kan kijken ziet men ijs. Wind kan het uiterlijk elke dag veranderen. IJskammen gevormd door de harde wind die stukken ijs rondblaast, die vervolgens weer vastvriezen, zijn de moeilijkste gedeeltes om open te breken. Voor de bemanning betekent ijsbreken continu alert zijn.

Zij dragen tenslotte de verantwoordelijkheid voor twee andere ijsbrekers en een konvooi van acht tankers. Zonder deze brekers kunnen de zware tankers niets beginnen. Het is zelfs zo zwaar dat men besluit te gaan slepen. Alle boten worden aan elkaar gekoppeld en twee brekers, waaronder de Katerina, slepen de voorste tanker. Het regelmatig openbreken heeft tot gevolg dat schotsen bovenop elkaar vastvriezen en op den duur wordt het steeds zwaarder om er doorheen te komen. Het breken verandert dan in duwen. Openduwen van de geul. Breken en slepen tegelijk houdt een zeker risico in.

Langzamer

De brekers gaan langzamer dan het konvooi. De dreiging bestaat dat de gesleepte tanker doorschiet tegen de brekers aan en na een paar uur slepen wordt het gevaar hiervan te groot. Twee ijsbrekers gaan voorbreken op dit moeilijke stuk en komen later terug om het konvooi op te halen.

Onderweg loopt een ijsschots vast in het roer en komt de boot stil te liggen.

IJsmoe

Het is een zware avond. Buiten is het zwart en het ijs is veranderd in een grauwe, dreigende massa. Zoekend met een schijnwerper probeert een schipper de vaargeul te vinden. Radar en een (computer)plotter lijken hierbij onontbeerlijk. Dit is slechts een dag in een reeks van maanden. Elke dag weer dezelfde geul openbreken. Je zou er ijsmoe van worden.