Nieuwwe gevaren dreigen in Bosnie na Navo-aanvallen

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Het conflict in Bosnië dreigt uit de hand te lopen. VN-militairen zijn het doelwit geworden van acties van de Bosnische Serviërs na bombardementen door Navo-toestellen. De Navo bezint zich op tegenmaatregelen.

Om nieuwe aanvallen van de Navo te voorkomen, hebben de Bosnische Serviërs een aantal VN-officieren vastgekentend om als menselijk schild te dienen bij wapenopslagplaatsen, die door Navo-vliegtuigen kunnen worden gebombadeerd.

Een Frans peloton van 30 man werd nabij Sarajevo ontwapend en naar een onbekende plaats overgebracht. Gisterochtend bestookten Navo-toestellen voor de tweede keer binnen 24 uur een munitiedepot van de Bosnische Serviërs bij hun hoofdkwartier in Pale. Twee laser-geleide bommen zouden twee bunkers hebben vernietigd.

De Bosnische Serviërs toonden een videofilm waarin te zien was dat een Canadese en een Russische officier aan metalen palen waren vastgeketend. De derde, afkomstig uit Tsjechië, was met handboeien vastgemaakt aan de deur van een bunker die met artilleriegranaten is gevuld. Later toonden zij een andere film, waarin een Poolse officier vastgeboeid was aan een radarstation. Twee anderen - mogelijk een Ghanees en een Spanjaard - waren vastgeketend aan een brug in Pale.

Generaal Ratko Mladic, de bevelhebber van de Serviërs, zei dat de levens van de VN'ers in gevaar komen bij nieuwe aanvallen. Momcilo Krajisnik, een Bosnisch-Servische leider, zei dat de VN aan de zijde van de “vijand” meevecht, “en wij behandelen alle vijanden op dezelfde manier”.

Volgens de commandant van de Navo in Zuid-Europa, admiraal Leighton Smith, hebben de Serviërs meer dan 200 blauwhelmen in verscheidene delen van Bosnië omsingeld. De Serviërs hebben gedreigd elke VN'er neer te schieten die de wapendepots probeert te verlaten.

De Serviërs weigeren hun zware wapens in de omgeving van Sarajevo in te leveren. Donderdag bestookten zij de vijf 'veilige gebieden' van de VN in Bosnië. Daarbij kwamen alleen al in Tuzla 71 mensen om het leven. Gisteren hebben de Bosnische Serviërs de elektriciteit en de watertoevoer voor Sarajevo afgesneden.

De Amerikaanse president Clinton, de Duitse bondskanselier Kohl en de Britse premier Major riepen de Russische president Jeltsin op de Bosnische Serviërs onder druk te zetten en hen te bewegen te stoppen met hun agressie. Jeltsin beloofde alles te doen wat mogelijk is, op voorwaarde dat de Navo haar luchtaanvallen staakt. Jeltsin was er verontwaardigd over dat Rusland niet was gekend in de Navo-acties. Niettemin spaarde Jeltsin de Bosnische Serviërs niet. “Ze kregen wat ze verdienden”, citeert het persbureau Interfax hem.

Rusland en Frankrijk hebben om een nieuwe bijeenkomst van de internationale contactgroep gevraagd. De regering van Klein-Joegoslavië (Servië en Montenegro) riep alle partijen op de vijandelijkheden te staken.

Secretaris-generaal Willy Claes van de Navo eiste onmiddellijke stopzetting van de Servische bombardementen op de veilige gebieden in Bosnië-Herzegovina. Claes benadrukte dat de Navo met de bombardementen beslist geen partij kiest in het conflict. Doel van de Navo-aanvallen is de vredeshandhaving en de humanitaire operaties van de VN te ondersteunen.

Ondanks de gijzeling van de VN-soldaten en de verdere dreigementen van de Serviërs lijkt de Navo niet van zins terug te krabbelen. De Amerikaanse minister van defensie William Perry zei in Rome dat de Navo-acties misschien geen onmiddellijk resultaat zullen hebben, maar de Serviërs uiteindelijk toch op de knieen zullen dwingen. VN-woordvoerder Fred Eckhard sprak van een “bewust afgewogen risico”. “De politieke doelen zijn zo belangrijk dat ik denk dat iedereen zich realiseert dat er offers gebracht moeten worden...we moeten nu voet bij stuk houden”, aldus Eckhard.

- Pagina 5: Navo in verlegenheid - Pagina 9: commentaar