Bern witte gestolen goud voor nazi's

DEN HAAG (ANP, AP) - De Zwitserse Nationale bank (BNS) heeft in de tweede wereldoorlog Spanje betaald met goud dat door de Duitsers uit de Nederlandse en Belgische centrale banken was geroofd. Zwitserland had het goud in nazi-Duitsland verworven.

Het goud vormde een nog onbekend deel van een serie Zwitserse betalingen ter waarde van 187 miljoen Zwitserse frank aan Spanje tussen 1941 en 1945. De Spaanse krant El País meldt dit gisteren op basis van documenten van de BNS.

Bij de betalingen ging het zowel om gewone handelstransacties als om het witwassen van nazi-goud. Een voorbeeld van dat laatste is volgens de Zwitserse historicus Philippe Marguerat de verkoop door Spanje van wolfraam aan het Duitse Rijk. Dat metaal wordt gebruikt in de wapenindustrie. De BNS trad bij deze transactie op als tussenpersoon.

De Duitse Reichsbank wilde Spanje met goud betalen. Maar Madrid piekerde er niet over dat aan te nemen, uit vrees dat er na de oorlog problemen zouden kunnen ontstaan. De BNS bood uitkomst. Berlijn stuurde het goud naar Zwitserland en Madrid kreeg van de BNS Zwitserse franken voor het wolfraam. Daarna kocht Spanje met dezelfde franken het nu 'Zwitserse' goud van de BNS. De Israëlische televisie berichtte gisteravond dat het goud uiteindelijk in Zuid-Amerika terechtkwam.

Hoeveel Nederlands en Belgisch goud er met de transacties gemoeid was, is niet duidelijk. Een deel van de Spaanse rekeningen is door Bern voldaan met door de Duitsers uit de Nederlandsche Bank meegenomen goudstaven. In de oorlog heeft de bezetter in Nederland naar schatting 145 ton goud geroofd. Daarvan is de helft na de oorlog teruggekomen.

- Vervolg op pagina 5

Belgisch goud omgesmolten in Duitse staven VERVOLG VAN PAGINA 1

Bij de Zwitserse transacties met Spanje werden verder 'Duitse' goudstaven gebruikt die in de oorlog uit de centrale bank in Brussel werden geroofd. De Helvetische Confederatie kocht de partij Brusselse goudstaven in 1943 in nazi-Duitsland. Die waren door de Duitse Reichsbank omgesmolten en voorzien van vooroorlogse Duitse zegels. De waarde zou toen bijna 380 miljoen Zwitserse frank zijn geweest.

Bern had tijdens de oorlog veel rekeningen lopen op het Iberisch schiereiland. Portugal en Spanje waren de belangrijkste handelspartners geworden. Daarbij importeerde Zwitserland veel meer uit Portugal en Spanje dan het exporteerde naar die landen. De confederatie importeerde vooral landbouwproducten via de Italiaanse haven Genua. De Zwitserse bank moest behalve voor de goederen, Spanje bovendien voor het maritieme transport betalen. Dat gebeurde onder meer met goud dat Zwitserland in nazi-Duitsland verwierf.

Waarde

Over de precieze omvang van de Zwitserse goudaankopen in het Duitse Derde Rijk (1933-'45) is weinig bekend. De werkelijke waarde van transacties van destijds is verder aanleiding voor verwarring. De historicus Marguerat zegt dat elk toenmalig bedrag in franken met vijf moet worden vermenigvuldigd om een idee te krijgen van de huidige waarde. Anderen beklemtonen echter dat de frank destijds juist minder waard was.

Bern erkent voor 1,2 miljard Zwitserse franken goud te hebben aangekocht van de Reichsbank. Voorts heeft nazi-Duitsland volgens Bern tijdens de oorlog aan Portugal en Zweden betalingen verricht via de Zwitserse bank voor ruim 425 miljoen franken. Zweden verkocht vooral ijzererts aan de nazi's. De Riksbank in Stockholm onderzoekt of er nog door de Duitsers gestolen goud in de kluizen ligt. Na de oorlog kregen Nederland en België 14 ton goud terug uit Zweden.

De Zwitsers gaven een goudbedrag ter waarde van 250 miljoen Zwitserse frank aan de geallieerden terug. Minister Zalm van financiën beloofde eind vorig jaar, dat hij zou laten uitzoeken of er in Zwitserse kluizen nog goud ligt dat in Nederland tijdens de oorlog is gestolen.