Unilever Indonesië: Hier geldt alarmfase 1

JAKARTA - “Goede intenties.” Zo typeert directiesecretaris Daniel Gunawan van Unilever Indonesië het akkoord dat de Indonesische president Soeharto donderdag met het IMF tekende. “Maar wij hebben hier met de echte situatie te maken. Het is een chaos in de markt en we proberen er van dag tot dag op te reageren.”

Ook Nutricia-productiemanager Kim Oomens reageert sceptisch. “Het is realistischer in vergelijking tot de belachelijke begroting die vorige week werd ingediend en waarin werd gedaan alsof er niets aan de hand is in Indonesië. Maar het is nog steeds te optimistisch. De roepiakoers op 5 000 tegenover de dollar zetten, bijvoorbeeld. Als het 6 000 wordt, mag de markt al tevreden zijn.”

Oomens vreest ook dat het 'moment' is gepasseerd om via een IMF-akkoord het vertrouwen in Indonesië te herstellen. “Je krijgt nu het fenomeen dat geen enkele verbetering meer effect heeft, omdat er één persoon is die het vertrouwen tegenhoudt.”

Ondanks alle onzekerheden blijven de Nederlandse levensmiddelenproducenten Unilever, Nutricia, Friesche Vlag en Heineken-dochter Bintang nog steeds op volle capaciteit produceren. “We willen voor alles op deze markt blijven”, verklaren ze. Dat betekent dat ze moeten proberen om te gaan met de vrije val van de roepia, de plotselinge verhoging van accijnzen, en het feit dat allerlei toeleveranciers failliet raken of domweg niet meer leveren.

Herenakkoord

Bovendien is er met de regering deze week een 'herenakkoord' gesloten zodat de verkoopprijzen tot de tweede week van februari, ofwel vlak na de islamitische vastenmaand, niet omhoog mogen gaan. Maar ook daarna wordt het volgens een woordvoerder van Bintang moeilijk de prijs echt te verhogen, omdat de koopkracht van de bevolking dramatisch is aangetast.

“Bedrijfseconomisch gezien kan het helemaal niet wat er nu gebeurt”, zegt Kim Oomens van babyvoedingsproducent Nutricia. “De handel gaat nog steeds gewoon zijn gangetje. Maar om ons heen gaan bedrijven failliet omdat er een chronisch gebrek aan geld is. De dollarstroom is opgedroogd. Sommige toeleveranciers leveren gewoon niet meer en de roepia blijft maar absurd laag. Toch leveren wij nog steeds aan onze klanten en die leveren weer door aan supermarkten. Het is een uiterst vreemde situatie.”

De melkfabrikant Friesche Vlag zou volgens een hardnekkig gerucht onder Indonesische en Nederlandse consumenten in Jakarta de productie van poedermelk inmiddels hebben gestaakt. Want tegen de huidige verkoopprijs zou niet meer fatsoenlijk kunnen worden geproduceerd. Maar directeur Weijt wil dat gerucht “met klem ontzenuwen”. Er wordt volgens hem voluit gedraaid. Weijt: “Het is buitengewoon vreemd als je zelf meent dat het huis gewoon op orde is, terwijl anderen denken dat het niet meer draait.” Meer commentaar wil Weijt niet geven: “Ik heb tot ver in de avond vergaderingen om de gevolgen van de roepiacrisis te proberen te overzien.”

Unilever Indonesië heeft deze week al zijn lokale managers een reisverbod opgelegd en opgedragen op kantoor te blijven. “We moeten op elk gewenst moment belangrijke besluiten kunnen nemen, als reactie op de onvoorspelbare ontwikkelingen in de markt”, verklaart Gunawan. “De militairen noemen dat geloof ik alarmfase 1.” Overigens verkeert de levensmiddelengigant volgens Gunawan in een “relatief gunstige situatie”. Unilever heeft tijdig geanticipeerd op een nog verdere roepiadaling, door in december grote voorraden uit het buitenland in te kopen. Daardoor kan het bedrijf nu enige tijd vooruit.

Droogte

Met de lokale toeleveranciers zijn er meer problemen, erkent Gunawan. “Door de langdurige droogte is er een tekort aan olie. Bovendien zijn er toeleveranciers die wel voorraad hebben, maar domweg tegen de huidige prijzen en roepiakoers niet willen verkopen. Maar eerlijkheidshalve moet ik zeggen dat wij daar als grote speler in Indonesië minder last van hebben dan de kleinere bedrijven.”

Nutricia en Unilever zeggen “zoveel mogelijk” hun lokale toeleveranciers te helpen, vooral degenen waarmee ze al een jarenlange relatie hebben. Oomens: “We zitten met z'n allen in deze situatie en dus proberen we ook samen met de partners te overleven.” Op welke manier Nutricia helpt, wil hij niet toelichten. Ook Unilever weigert dat.

De producenten hebben in de afgelopen maanden al een of twee keer hun prijzen licht verhoogd. Maar het effect daarvan is inmiddels volledig tenietgedaan, door de nieuwe roepiakoers. Een nieuwe prijsverhoging kunnen ze pas op zijn vroegst over drie weken realiseren.

Oomens: “Wat er na het Ramadan-feest gebeurt, kan niemand voorspellen. Wij weten nog niet wat we met de prijzen gaan doen. Er wordt bij allerlei bedrijven gepraat over 25 tot 50 procent verhoging. Maar dat is een verhoging die de markt niet zal accepteren. En de vraag is wat de overheid dan doet. Of belangrijker nog: wat gaat het volk dan doen?”