In de bioscoop is een volledig verlamde nog te genezen

BREAKING THE WAVES Regie: Lars von Trier. Met Emily Watson en Stellan Skargard. Te zien in tien bioscopen.

In de bioscoop heeft de liefde voor een medemens of God nog steeds miraculeuze gevolgen. In de bioscoop worden blinden nog ziend, springen kreupelen nog op uit hun rolstoel en verrijzen doden nog uit hun graf. Een voorbeeld. In 'Ordet' van de Deense regisseur Carl-Theodor Dreyer weet een heilig in de goddelijke en menselijke liefde gelovende zoon zijn in het kraambed gestorven moeder weer tot leven te wekken. Dat wonder is door de nuchtere en realistische wijze waarop Dreyer het presenteert volmaakt geloofwaardig.

En nu, aan het eind van onze alle illusies verwoestende eeuw, waagt Lars von Trier het om in het voetspoor te treden van deze legendarische landgenoot. Ook in 'Breaking the waves' wordt een dode tot leven gewekt. Dat Von Trier een hang heeft naar mystiek schemerde al door in zijn art-film 'Europa' en soap-serie 'The kingdom'. In 'Breaking the waves' windt hij geen enkel doekje meer om zijn zin voor het spirituele.

Bess, de wat hysterische hoofdfiguur van zijn nieuwe film, is lid van een kleine zwarte kousen-kerk in een Schots plaatsje dat altijd en eeuwig door de barste elementen geteisterd wordt. Ze gelooft heilig in - en voert zelfs gesprekken met - haar 'Here Jezus' die elke aardse lust en opsmuk afwijst. Bess is het prototype van een ascete, van een non die op betere voet staat met een hemelse bruidegom dan met welke aardse minnaar ook.

Uitgerekend deze vrouw laat Von Trier hals over kop verliefd worden op (en trouwen met) Jan, een bacchant pur sang. Door Jan raakt de religieuze Bess binnen de kortste keren verslingerd aan alle aardse geneugten. Door zijn toedoen laat ze zich onbekommerd bedwelmen door Koning Alcohol en geniet ze met volle teugen van alle - zelfs de banaalste - facetten van de lichamelijke liefde.

Wanneer Jan door een ongeluk bijna volledig verlamd raakt en door zijn artsen opgegeven wordt, ontpopt de tussen hemel en aarde zwevende Bess zich tot een heilige. Op verzoek van haar aardse minnaar, die daardoor zijn levenskrachten voelt terugkeren, bedrijft ze - haar hemelse bruidegom voortdurend raadplegend - de liefde met de ene na de andere man. Uiteindelijk kost dat Bess haar leven. Dat op haar zelfopoffering, die Jan als bij toverslag van zijn verlamming doet genezen, Gods zegen rust, blijkt uit de nu al legendarische slotscène van 'Breaking the waves'.

Dat de kijker dit op zich onwaarschijnlijke, zo niet lachwekkende heiligenleven als zoete koek slikt, komt vooral door de imponerende, realistische toonzetting van 'Breaking the waves'. Von Trier, die zelf het scenario schreef, schuwt niet de meest ordinaire aspecten van de aardse en hemelse liefde open en bloot de revue te laten passeren.

Camera-man Robbie Müller - en dat overtuigt nog meer - bedient zich continu van een rauwe en niet anders dan aards en levensecht te ervaren documentair getinte Cinéma Vérité-stijl. Vooral zijn prachtig, realistisch camera-werk palmt je zo in, dat je met graagte vergeet dat 'Breaking the waves' wat aan de lange kant is, zwakke momenten kent en soms danig irriteert doordat de jonge hoofdrolspeelster Emily Watson niet altijd weet te overtuigen.