'Het is anders dan bij de voetbalclub'

HAARLEM - De Ontmoetingskerk in de Haarlemse wijk Schalkwijk deed zijn naam afgelopen vrijdagavond alle eer aan. De 'lopers' voor de Actie Kerkbalans, de ouderlingen die de actie per wijk coördineren, de hoofdcoördinator en de dominee kwamen bij elkaar om de 'looplijsten' en antwoordenveloppen af te geven en ervaringen uit te wisselen.

De actie is zonder problemen verlopen. De vrijwilligers die namens de kerk langs de deuren gingen, de 'lopers' hadden weinig bijzonderheden te melden. “Een paar uitschrijvingen, geen boze opmerkingen, de verhuizingen staan op de looplijst.” Een van de vrijwilligers merkt op dat hij vooral stilte ontmoet heeft. Soms moest hij wel vier of vijf keer op pad omdat mensen zelden thuis zijn.

Sinds 1973 houden zeven kerken jaarlijks een actie om hun leden op te roepen een financiële bijdrage te leveren aan de eigen geloofsgemeenschap. Behalve de drie grote kerken (rooms-katholiek, hervormd en gereformeerd) doen ook de doopsgezinden, lutheranen, oud-katholieken en remonstranten aan de actie mee. Tijdens de actie wordt kerkleden door mede-gemeenteleden gevraagd een toezegging te doen over het geld dat ze van plan zijn dit jaar aan de kerk te geven.

Henk de Boer, de hoofdcoördinator van de Actie Kerkbalans van de protestantse wijkgemeente van gereformeerden en hervormden in Haarlem, vertelt dat het systeem inmiddels geolied loopt. De lopers nemen lijsten mee waarop ze opmerkingen kunnen noteren die tijdens de gesprekjes aan de deur gemaakt worden. De opmerkingen worden pastoraal of administratief verwerkt. Dat is belangrijk, want sinds de kerken geen informatie meer krijgen van de burgerlijke stand, moeten ze op deze manier bijhouden wie er bijvoorbeeld verhuisd of gestorven is.

De efficiëntie valt op, vrijdagavond. De vrijwilligers krijgen bij binnenkomst een kop koffie en meteen sorteert De Boer de ingeleverde lijsten en enveloppen. Er zijn aparte enveloppen voor de hervormden en gereformeerden. “Wij zijn weliswaar gefedereerd, maar nog niet gefuseerd”, lacht De Boer, “dus de centen houden we apart.”

Er komen wat briefjes binnen van mensen die niet willen of kunnen betalen. De Boer vertelt: “Het is anders dan bij de voetbalclub waar je contributie moet betalen. Dit is vrijblijvend. Maar de kerk kan niet blijven bestaan als mensen geen geld geven. Sommigen willen liever gericht geld geven, aan bijvoorbeeld het bloemenfonds, maar Kerkbalans is eigenlijk het belangrijkste. Er valt weinig te praten als mensen het niet kunnen betalen. Hoewel, de kerk denkt dan juist: moeten we daar een keer naar toe. Misschien moeten we juist geld brengen.”

Degenen die elk jaar kwaad reageren op de actie, krijgen geen loper meer aan de deur maar alleen een brief via de post. Het is niet de bedoeling dat de vrijwilligers die toch al veel moeite doen, ook nog uitgescholden worden. Er blijven volgens De Boer altijd mensen die zich niet willen laten uitschrijven en toch absoluut niet mee willen doen met de kerk. Op het kerkbureau heeft hij een paar grove brieven binnengekregen van mensen die per post benaderd zijn. “Er zijn een paar kwaden bij.”

Een specifiek probleem voor Kerkbalans in deze wijk is de vergrijzing. De Schalkwijk stamt uit 1960. De Boer: “Toen zagen de etagewoningen wit van de luiers.” Nu zijn de kinderen weggetrokken en blijven de ouderen achter. In de wijk zijn veel verpleeghuizen in verschillende gradaties.

De bejaarden, vooral de dementen, raken de brief en de envelop kwijt of weten helemaal niet meer waar het over gaat. Het is de bedoeling dat de familie de toezegging in zo'n geval invult, maar de vrijwilligers weten ook niet of de verpleging alles echt doorstuurt en hoe ze het dan weer terug moeten krijgen.

De Boer heeft niet gemerkt dat de affaire-Van Drimmelen de actie beïnvloed heeft. “Daarover is niets gezegd dat met Kerkbalans te maken heeft. Mensen zijn niet boos. Ze zeggen soms iets als “Het is toch wat, hè”, zoals ze op zondag in de kerk erover praten. ben. Het is natuurlijk ook wel jammer.”