D66 wil herkeuring WAO aanzienlijk verzachten

Van onze parlementsredactie NIJMEGEN - D66 en CDA hebben het begin van de campagne voor de statenverkiezingen aangegrepen om wensen op het terrein van de sociale zekerheid op tafel te leggen.

D66 wil de herkeuringen in de WAO flink verzachten en het CDA wil af van de koppelingswet, die er, als de economische omstandigheden dat toelaten, voor zorgt dat de uitkeringen de loonontwikkeling volgen.

De koppelingswet, amper vijf jaar oud, beantwoordt volgens CDA-fractieleider Heerma niet aan het doel van een duurzame, houdbare sociale zekerheid. Hij riep gisteren tijdens een CDA-bijeenkomst in Born (L) op tot 'een nieuw sociaal contract tussen politieke partijen en sociale partners'. Voor AOW'ers zonder aanvullend pensioen en alleenstaande moeders met bijstand moet een alternatief komen voor de koppeling: zij dienen zekerheid te krijgen dat hun uitkering meegroeit met de welvaart.

Zijn D66-collega Wolffensperger stelde in Nijmegen dat WAO-ers, voor wie geen werk is, niet herkeurd moeten worden: “Die moet je met rust laten.” Bij de discussie over de herijking van de sociale zekerheid, waar het regeerakkoord in voorziet, wil D66 ervoor zorgen, dat mensen die totaal arbeidsongeschikt zijn, een volledige uitkering behouden. Hij wil voor hen geen schijnbanen als 'loempiavellenvouwer en bonsaiboompjeskweker'.

Het wordt steeds duidelijker dat de WAO-herkeuringen tot harde maatregelen leiden, ook voor chronisch zieken. Maar de PvdA-oplossing wijst Wolffenspergeraf: “De PvdA denkt het probleem van de chronisch zieken met een snel veranderend ziektebeeld op te lossen door mensen boven de 45 niet meer te keuren. D66 stelt geen grens. Schrijnende gevallen zijn schrijnende gevallen, ongeacht de leeftijd”.

Staatssecretaris Linschoten (sociale zaken) zal vandaag de Kamer per brief duidelijk maken wat hij wil met de herkeuringen. Dit weekeinde kondigde hij al aan chronisch zieken bij voorrang te willen herkeuren.

Uit de laatste, gisteren gepubliceerde cijfers, blijkt dat de daling van het aantal WAO'ers veel sneller gaat dan Sociale Zaken in september nog dacht. In '94 daalde het aantal arbeidsongeschikten met 27 000. Herleid tot volledige uitkeringen daalde het aantal met 16 000 tot 789 000 volledige WAO-uitkeringen, 14 000 minder dan waar het ministerie voor eind' 94 op rekende.

Wolffensperger meent dat de tijd rijp begint te worden voor een discussie over het uitkeringenstelsel. “Er heerst nu relatieve rust op dat front, dan is dat een goed moment. Beter dan, zoals eerder, hollen van AOW-debâcle naar WAO-drama.”

Heerma leek het op voorhand met Wolffensperger eens. Hij riep de andere partijen op te streven naar consensus bij de sociale zekerheid. “Juist nu de economische vooruitzichten gunstig zijn, is consensus in de politiek vereist over een stelsel dat houdbaar en duurzaam is, om te voorkomen dat de sociale zekerheid onzekerheid wordt”.

Heerma herinnerde er aan dat de koppelingswet sinds haar totstandkoming slechts één keer tot een koppeling tussen lonen en uitkeringen heeft geleid. Met het oog op haar betrouwbaarheid kan de overheid zich zo'n schijnzekerheid niet veroorloven, vond hij en constateerde dat het op grond van de wet nog zeven tot acht jaar zal duren voor de uitkeringen weer aan de lonen kunnen worden gekoppeld, ook al ontwikkelt de economie zich gunstig. De verhouding tussen het aantal uitkeringsgerechtigden en het aantal werkenden is nog zó ongunstig dat zij bij lange na niet voldoet aan de eisen die de wet stelt.

Heerma: “De koppelingswet biedt niet de zekerheid die er van werd verwacht. Nog een reeks van jaren zal er niet worden gekoppeld ”.

Eerder bepleitte het PvdA-Kamerlid Van Zijl een uitzondering op de koppelingswet te maken voor AOW-ers, of zij nu een aanvullend pensioen genieten of niet. Heerma zei gisteravond op grond van allerlei armoede-onderzoeken dat hij het oog heeft op AOW-ers zonder aanvullend pensioen en de eenoudergezinen, waarvan de bijstandsmoeders het grootste deel uitmaken. Deze groepen uitkeringsgerechtigden moeten volgens hem zekerheid hebben over hun positie. Hij zei niet op welke wijze de welvaartsvastheid van deze uitkering kan worden gegarandeerd. Dat moet onderwerp zijn van de dialoog die hij tussen de politieke partijen bepleit.

- Meer over de campagne op pagina 4