Hoogleraar: IMF steunt in Korea bonden, maar in Indonesië de westerse banken

Van onze redactie economie AMSTERDAM - De Zuid-Koreaanse regering moet bij het bestrijden van de economische crisis samenwerken met werkgeversorganisaties en vakbonden. Die oproep van Michel Camdessus, topman van het Internationaal Monetair Fonds, is een exponent van het nieuwe beleid van dit instituut. Alleen jammer dat dat beleid niet in Indonesië gestalte krijgt, vindt Jan Breman, deskundige op het terrein van de arbeidsverhoudingen in Azië.

De uitspraak van Camdessus is in lijn met de veranderde opstelling van Wereldbank en IMF om bij het vaststellen van hulpprogramma's ook aandacht te vragen voor 'good governance'. Het gaat dan om kwesties als overleg tussen werkgevers en werknemers, corruptiebestrijding en onafhankelijkheid van de centrale bank.

Lang werden opmerkingen van IMF en Wereldbank over die onderwerpen door (bekritiseerde) landen beschouwd als ongewenste inmenging in het binnenlands bestuur. Maar begin vorig jaar is good governance door de beide instellingen tot een economisch criterium verklaard.

Oorlog

Camdessus liet zijn woorden vergezeld gaan van de beoordeling dat de eerste tekenen van economisch herstel in Korea zichtbaar worden. “De eerste slag is gewonnen, maar de oorlog nog niet”, aldus Camdessus na een tweedaags bezoek aan het land. Hij sprak waardering uit voor de maatregelen die de regering heeft genomen nadat onder leiding van het IMF bijna 120 miljard gulden aan financiële hulp beschikbaar kwam.

“De oproep van Camdessus is in lijn met de good governance-gedachte, maar ook met de beoordeling dat de staat weer een rol moet spelen”, vindt Jan Breman, hoogleraar sociologie aan de UvA en directeur van het centrum voor Azië.

De internationale instituten zijn volgens hem tot het inzicht gekomen dat de snelle economische groei in landen als Japan en Taiwan mede te danken is aan de rol van de staat. “De logische consequentie is dat, nadat de staat lange tijd afwezig is geweest, die weer een rol krijgt.”

De oproep van Camdessus wordt door Breman “als een beetje schaamteloos” gekwalificeerd. De positie die de vakbonden in Zuid-Korea nu hebben, is op straat bevochten. “De draai van het IMF is dan ook wel erg gemakkelijk, een gotspe eigenlijk. Toen het nodig was, gaven de instituten niet thuis.”

Breman wil het IMF niet al te veel voordeel van de twijfel geven. Zo bezorgd als het IMF zich in Korea maakt over het overleg, zo schaamteloos behartigt het in zijn ogen in Indonesië de belangen van de westerse bankiers. “Het IMF stelt in Indonesië voorwaarden die vooral in het voordeel zijn van de westerse banken. Vergeet niet dat er 150 miljard dollar uitstaat. Hoe vaak hebben we het IMF over het wanbeleid van de overheid gehoord? Nooit toch. En hoe vaak over de schuld?”

Breman: “Megawati viel deze week toen zij zich als presidentskandidate beschikbaar stelde zowel Soeharto als de opgedrongen westerse belangen aan. Indonesië is inderdaad een kolonie van het westen. Clinton en Kohl gaan dan bellen met hun filiaalchef die wanbeleid heeft gevoerd. De voorwaarden die het IMF nu stelt, zijn niet in het belang van de straatarme Indonesische bevolking, maar in het belang van de westerse banken.

Het IMF eist afschaffing van de subsidies op de eerste levensbehoeften; de bevolking wordt daar het slachtoffer van. Terwijl die in het verleden nooit profiteerde van de leningen. Het gaat er nu om niet de bevolking te treffen, maar een groep grijpgrage lieden in het gareel te brengen. In die zin staat het gedrag van het IMF in Korea haaks op dat in Indonesië.''

Breman hekelt ook minister Wijers, die onlangs de regio bezocht. “Is het niet schandelijk? Nu oproepen in Indonesië te investeren omdat de prijzen laag zijn en je goedkoop zaken kunt overnemen. Dat is wel een zeer koloniaal optreden.”