Sanering maakte Bijenkorf overname-rijp

“Of de zwakke positie van KBB iets met de krachtenbundeling te maken heeft? Ach, het is een lastige branche. Dan gaat het de ene partij goed en de andere slecht. Een paar jaar later kan het andersom zijn. Je moet kijken naar de ontwikkelingen op de lange termijn.”

Vendex-directeur P. Hamming hield zich gisterochtend op de vlakte en richtte zijn blik nadrukkelijk op de toekomst. Hetzelfde hadden eerder J. Hessels, topman van Vendex, en A. Maas, interim-topman bij KBB gedaan.

En dus kwamen zij ter verklaring van hun samengaan met teksten als: “Wij moeten de krachten bundelen omdat de concurrentie in het buitenland dat ook doet.” En met: “Bij onze leveranciers is sprake van sterke concentratie, wat ons onder druk zet.”

En met: “Door de fusie staan wij in Nederland sterker en kunnen we in het buitenland krachtiger optreden.” En met: “Door de komst van buitenlandse winkelketens als Hennes & Mauritz, Argos en Boots is de concurrentie heviger geworden.”

En natuurlijk met: “Door de toenemende concurrentiedruk is het nodig om alle mogelijke kostenvoordelen te behalen.” Hessels zei zelfs: “Deze fusie is levensnoodzaak.”

Kletskoek? Zeker niet. Maar het laat onverlet dat de huidige positie van KBB een centrale rol heeft gespeeld bij de fusie, die praktisch neerkomt op een overname van KBB door Vendex.

Impliciet erkende Hessels, die het fusie-concern gaat leiden, dat ook. Want hij was het die in augustus vorig jaar het initiatief nam en A. Maas, interim-topman annex puinruimer bij KBB, benaderde over een krachtenbundeling. Hessels deed dat, zo vertelde hij gisteren, net nadat Maas had aangekondigd dat hij het mes ging zetten in KBB.

Vlak voor dat moment zagen analisten de bui al enigszins hangen. Het ging niet goed met KBB - het concern slaagde er in het eerste half jaar van 1997 zelfs in om, temidden van de vaderlandse economische voorspoed, een verlies van 22,5 miljoen gulden te draaien.

Die problemen vertaalden zich in een lage koers op de beurs; waar tal van bedrijven enorm in waarde stegen, sukkelde het aandeel KBB maar wat aan. KBB heeft het moeilijk, maar is lekker goedkoop, oordeelden analisten.

Het wachten was op actie en Maas ondernam die, eind augustus. Hij kondigde een forse reorganisatie aan bij het bedrijf dat hij eerder al geleid. Van de 24 000 banen moesten er 3 000 verdwijnen.

Bij de kwakkelende Hema moesten 650 mensen weg - later pakte ook een deel van de directie zijn biezen. De Duitse tak van de noodlijdende modeketen M & S werd afgestoten. Signature Jeans, de schoenenwinkels van Van Dalen (ooit aangekocht door Maas zelf), woninginrichter Decorette en de winkels van Lampenier (verlichting) gingen in de verkoop. En de allesbehalve florerende modeketen Amici kreeg van Maas nog één jaar om zijn leven te beteren en iets te doen aan de resultaten.

En toen hing Hessels aan de lijn. Vervolgens bleek, aldus Maas, uit onderzoek dat een samensmelting met Vendex voor KBB de beste oplossing was. In elk geval beter dan op eigen houtje verder gaan.

Het heeft al met al nog bijna een half jaar geduurd voordat de partijen het eens werden. Zondagmiddag kwam de zaak rond. “Het werkt altijd prettiger in de weekeinden”, verklaarden betrokkenen, die echter niet kwijt wilden of er hete hangijzers waren die een akkoord op een eerder weekeinde in de weg stonden. Hessels: “Er komen nu eenmaal heel veel dingen kijken bij zo'n fusie.”

Mogelijk behoorde de samenstelling van de nieuwe raad van bestuur tot 'die dingen'. Die raad wordt gedomineerd door Vendex dat drie van de vier leden levert.

De banden tussen KBB en Vendex werden ruim een jaar geleden verbroken toen Vendex zijn flinke belang in KBB verkocht en daar per aandeel 117 gulden voor kreeg, 28 gulden minder dan het nu biedt voor de KBB-aandelen. Hessels: “Het lag toen anders. Ook toen hebben we af en toe gesproken over samenwerking. Maar het zat er toen niet in. Omdat ons belang in KBB toen geen strategische betekenis had, hebben we het verkocht en hebben we Bis (de Franse uitzendketen, red.) gekocht. Ik heb geen spijt van die verkoop”, zei Hessels.

Een groei van het bedrijfsresultaat met meer dan tien procent, dat hoopt de nieuwe combinatie te bereiken. Zorgelijk deed Hessels over de warenhuizen. Forse omzetgroei verwacht hij er niet. De consument heeft het weliswaar goed en spendeert veel, maar V & D, Hema en Bijenkorf zijn niet de enige die de consument iets leuks te bieden hebben.

Flinke expansie, ook in het buitenland, verwacht hij wel van de speciaalzaken en de bouwmarkten. Praxis van de Bijenkorf marcheert uitstekend en ook Kijkshop, Hans Anders (optiek) en America Today (kleding), allen van Vendex doen het goed. Hessels, met de blik weer op de toekomst: “De fusie geeft ons een sterkere positie. Omdat Nederland een kleine thuismarkt heeft, heb je zo'n sterke positie nodig om in Europa nog een viooltje mee te kunnen fiedelen.”