SCHELTEMA

Een mooi, bijna ontroerend briefje van 'Een meisje van 14' in de rubriek 'Achterwerk' achter op de VPRO-gids voor komende week: “Aan iedereen die jaloers is op kinderen uit tv-series.” Zo te zien heeft ze vier jaar terug in een aflevering van zo'n hoogst verantwoord kinderprogramma van de VPRO gezeten, 'Ruilen', waarbij kinderen voor een dag of tien hun huis met elkaar ruilen. Ze was toen tien jaar oud, las een oproep in de gids en het leek haar zo leuk in een tv-serie te zitten. Eerst werd ze uitgebreid thuis gefilmd, daarna ging ze ook nog anderhalve week bij een vreemde familie logeren. “Toen ze mij het programma lieten zien, schrok ik nogal. Opeens werden er allerlei privédingen over mij bekend. En toen de uitzendingen op tv geweest waren, vond ik het verschrikkelijk. Half Nederland had gekeken, overal werd ik zomaar aangesproken en geconfronteerd met dingen uit de serie.”

“Dus zou ik tegen alle kinderen die graag op tv willen komen, zeggen: wees blij dat je nog nooit op tv geweest bent, want al lijkt het leuk om overal herkend te worden, dat is het NIET en je leven verandert er compleet door.” Op school waren er allerlei meisjes jaloers op haar (“Ik wil met opzet anoniem blijven, want zelfs mijn naam in de gids zien, vind ik verschrikkelijk”) en begonnen haar te pesten. Later op de middelbare school werd ze nog steeds herkend en op wat ze in die serie had gezegd aangesproken door leraren en leraressen.

De brief staat op de jongerenpagina van de gids, wat me een heel mooi trekje van de VPRO lijkt, want de serie 'Ruilen', en later ook 'Ruilen internationaal', was een groot succes en niet uitgesloten mag worden dat er nog eens zo'n oproep in de gids komt voor kinderen die willen ruilen én graag op de televisie willen komen.

Het is een heel oorspronkelijke reactie op wat televisie met je doet, zeker wanneer je over allerlei privézaken gaat vertellen en pas bij uitzending in de gaten krijgt wat je allemaal aangericht hebt. De brief toont ook aan dat programmamakers, in tegenstelling tot hun verweer dat volwassen mensen altijd precies weten wat ze doen zodra ze zich blootgeven op de televisie, daar te makkelijk over denken. Ik sluit niet uit dat veel volwassenen zich met een even enthousiaste naïviteit melden om op de televisie te komen praten over hun kapotte huwelijk, hun potentieproblemen, hun geslachtsveranderingen, hun agressie, hun postnatale depressie en noem nog maar wat dwarsstraten op. Mensen die zich niet door een waarschuwing laten weerhouden, maar dan ook geen flauw idee hebben waar zelfs zo'n eenmalige vertoning op de tv toe kan leiden. Eén zelfmoord na 'Lief en leed' is geregistreerd. Van de overige gevolgen is weinig bekend. Zo een brief in 'Achterwerk' tilt, naar ik vrees, nog maar een tipje van de sluier op.

En, zo is het leven, ik sluit niet uit dat de kwestie weer van het podium verdwijnt als volgende week al een brief volgt van een ander meisje van 14 dat het nog steeds hartstikke leuk vindt dat ze vier jaar terug ook in die serie heeft gezeten.