Klasse-geneeskunde moet uit Nederland wegblijven

De auteurs zijn respectievelijk Tweede-Kamerlid en huisarts verbonden aan de gezondheidsdienst van de SP.

De Zuidhoek biedt zorg die je bijna doet verlangen naar opname: een grote eenpersoonskamer met minibar, lunch en diner à la carte, verzorgd door service-assistenten met een middelbare horeca-opleiding, partners die mogen meeëten, een gastvrouw en een schoonheidsspecialiste.

Volgens de directie van het ziekenhuis is er niets mis met deze luxe zorg. De kosten ervan worden immers niet betaald uit het reguliere ziekenhuisbudget - en gaat dus niet ten koste van de noodzakelijke zorg voor 'gewone' patiënten. De kosten komen voor rekening van vier ziektekostenverzekeraars (VGZ, Iza, Nuts-Verzekeringen en de ONVZ) die daarvoor extra premie vragen aan die particulieren die op de elite-afdeling van de Baronie extra verwend willen worden.

Volgens de directie worden patiënten van de Zuidhoek ook niet eerder behandeld dan anderen. Zij moeten gewoon hun beurt afwachten. Bovendien krijgen ze dezelfde medische verzorging als de overige patiënten. Er is slechts luxe in de hotelsfeer. Directeur De Nobel spreekt van een 'moderne aanpak, die inspeelt op wensen van patiënten'. De een kiest voor een Mercedes, de ander voor een Fiat Panda. Zo moet men naar Amerikaans voorbeeld ook kunnen kiezen voor gewone zorg en zorg met extra's. Maar die keuze is er slechts voor de rijken. Een bijstandsmoeder of een bouwvakker zul je in de Zuidhoek niet aantreffen. Voor hen is de vier-sterrenzorg veel te duur.

De verzekering van de directie dat de medische zorg op de Zuidhoek dezelfde is als in de rest van het ziekenhuis, mag trouwens worden betwijfeld. Op de Zuidhoek werken alleen ervaren allround verpleegkundigen met meer tijd en aandacht voor de patiënt. Dat erkent de ziekenhuisdirectie ook. Volgens directeur De Nobel heeft het verpleegkundig personeel op de Zuidhoek de handen vrij om zich enkel met de medische zorg bezig te houden. De Nobel noemt dat een belangrijk positief punt. Terecht - maar tegelijk een aanzienlijk verschil met de gewone ziekenhuiszorg, waar verplegend personeel vaak van alles en nog wat moet doen om de zaak draaiende te houden.

Verder is het een bekend feit dat behandeling en genezing beïnvloed worden door een aantal niet direct medische en verpleegkundige zaken: rust, aandacht, privacy, afwezigheid van zorgen. Voor dat soort zaken worden in het vier-sterrenziekenhuis gezorgd, terwijl die juist steeds moeilijker te realiseren zijn in het gewone ziekenhuis vanwege bezuinigingen.

Opening van de Zuidhoek is een volgende stap in een ontwikkeling die midden jaren tachtig in gang werd gezet met het rapport 'Bereidheid tot verandering'. Daarin pleitte een commissie onder voorzitterschap van Philips-topman Wisse Dekker voor meer marktwerking en commercie in de Nederlandse gezondheidszorg naar Amerikaans voorbeeld. In de jaren daarna werd dat idee gaandeweg door de politiek, ziektekostenverzekeraars en ziekenhuisdirecties overgenomen. In diezelfde periode leidde een straf bezuinigingsbeleid tot allerlei tekorten in de zorg en de vraag hoe daar mee om te gaan.

Waar schaarste heerst en toch vraag is, duikt het particulier initiatief èn de dreigende tweedeling op. In de gezondheidszorg leidde de toenemende schaarste tot het opkomen van particuliere privéklinieken voor plastische chirurgie, oogheelkunde, orthopedie en vruchtbaarheidsstoornissen, particuliere thuiszorgbureaus en kraamzorginstellingen en een snel groeiend aantal particuliere verzorgingshuizen. Recent deed het fenomeen 'bedrijvenpoli' zijn intrede. In het Arnhemse Rijnstateziekenhuis worden werknemers van bedrijven nu buiten de wachtlijst om geholpen. Met de komst van vier-sterrenafdeling de Zuidhoek dringt de commercie nu ook de dagelijkse ziekenhuiszorg binnen.

Schrijnend

De boze reacties in maar ook buiten Breda op de Zuidhoek zijn alleszins begrijpelijk. De tegenstellingen in de zorg worden steeds schrijnender. Lange wachtlijsten voor bijvoorbeeld hart- en leverchirurgie. Meer dan 200 patiënten overlijden jaarlijks terwijl zij op die wachtlijsten staan. De tandarts is voor een belangrijk deel uit het ziekenfondspakket geschrapt, zodat je op termijn straks weer aan iemand zijn tanden kan zien wat zijn inkomen is. Er zijn lange wachtlijsten voor verzorgingshuizen, verpleeghuizen, gehandicapteninstellingen en de thuiszorg. En tegenover deze negatieve ontwikkelingen zien we dan de opkomst van de luxe zorg voor mensen met geld.

Het ziekenhuis is een collectief gefinancierde instelling, die er behoort te zijn voor ons allemaal. Ons zorgstelsel kenmerkte zich tot nu toe door de solidariteitsgedachte en de toegankelijkheid voor iedereen. Gelijke monniken, gelijke kappen. Het Amerikaanse principe van 'the service goes, where the dollar flows', hoort daar niet in thuis.

Ziekenhuizen met collectieve taken dienen het aanbieden van dergelijke buitensporige faciliteiten voor mensen met veel geld niet tot hun werkterrein te rekenen.