Kerkenraad vierkant achter dominee Vissinga

Van onze verslaggevers KAMPEN - De afgetreden voorzitter van de gereformeerde synode, ds. Richard Vissinga, blijft het volle vertrouwen van zijn kerkenraad genieten als wijkpredikant van de Open Hof te Kampen.

Het was een van de vele kerkdiensten waarin gisteren op een of andere manier ter sprake kwam wat vorige week in de affaire-Van Drimmelen tot grote commotie leidde, vooral in de gereformeerde kerken. In de Open Hof las aan het begin van de drukbezochte dienst scriba Nelle-Mieke Drop een verklaring voor waarin zij alle vertrouwen en steun toezegde. De kerkenraad, aldus de verklaring, betreurde mèt zijn dominee dat deze in de zaak-Van Drimmelen “een inschattingsfout heeft gemaakt, waardoor slachtoffers van een pedofiele relatie zich beschadigd voelen (...) en dat door de gebeurtenissen ook zoveel anderen diep geraakt zijn”. De integriteit en de oprechte bedoelingen van ds. Vissinga waren voor de kerkenraad niet in het geding geweest. “Het zal niemand verbazen”, besloot Nelle-Mieke Drop “dat wij de bloemen van vanmorgen brengen bij onze wijkpredikant en zijn gezin, zes mensen die ons meeleven nu hard nodig hebben”.

Ds. Vissinga ging niet in de dienst voor, maar zat wel in de kerk. Hij vroeg een moment het woord. “Er is voldoende gezegd van spijt en treurnis. Het is gemakkelijk achteraf: ik heb erin gezeten. Het bracht me een steenlawine in herinnering waarvoor we eens van een camping moesten vluchten. Als je de eerste steen te pakken krijgt, kun je het misschien stoppen, maar als het is gaan rollen, wat komt er dan in beweging. Ik ben blij dat de kerkenraad unaniem zijn vertrouwen heeft uitgesproken. Straks, als de storm is bedaard, hoop ik mijn werk in uw midden weer op te pakken. Synodewerk was prachtig, maar mijn inspiratie ligt hier, bij u.”

De Kamper studentenpredikant J. Faber ging voor in deze dienst, prekend over Jona en Ninive. Hij roerde de kwestie niet aan of het moest zijn in zijn slotwoord: een koning die van zijn troon afdaalt om onheil af te wenden (Jona 3 vers 6), maar misschien was het niet de bedoeling de metafoor van de koning van Ninive op een voorzitter van de gereformeerde synode toe te passen.

In de Gij- en gebedsvorm kwam het nog allemaal één keer terug. “Uw kerk is in opspraak gekomen, uw mensen hebben fouten begaan, herstel uw gewonde kerk, schenk weer tussen mensen menselijk vertrouwen...” Na de dienst wenste een lange rij kerkgangers ds. Vissinga en zijn vrouw moed.

- Vervolg op pagina 6.

'Dit is een zondag waarop liederen anders gezongen worden' Alles wat eerst inspirerend leek, bleek achteraf die naam niet waardig VERVOLG VAN PAGINA 1

Als zingen dubbel bidden is, dan heeft de gereformeerde gemeente van ds. Huttenga in Zeist haar hart helemaal kunnen uitstorten, in woorden uit alle tradities. 'Gij die tegen alle schijnbaar noodlot in ons vasthoudt'; 'God ziet de mens slechts genadig aan in Jezus, die voor ons heeft voldaan'; 'Om het brood Heer dat Gij breekt, om de beker die Gij reikt, om de woorden die Gij spreekt, Kyrie Eleison.'

Vanwege het begin van de gebedsweek om de eenheid van de christenen kwam de Samen op Weggemeente van Zeist-west gistermorgen bijeen in de kerkzaal van de Evangelische Broedergemeente. Behalve de herrnhutters nam ook de r.-k. parochie van Zeist-west aan de viering-met-Avondmaal deel.

“Dit is zo'n zondag waarop liederen anders gezongen worden, het gebed om eenheid anders klinkt”, zei de hervormde ds. Joop Jansen Schoonhoven, die de oecumenische dienst leidde samen met zijn hernhutter collega Christoph Huss. Ook Jaap Huttenga had erbij moeten zijn, maar in sobere woorden werd voor het begin van de dienst gezegd dat de kerkenraad hem er vanwege alle commotie rond zijn persoon een poosje tussenuit gestuurd heeft.

'De Geest komt onze zwakheid te hulp' was het thema uit de Romeinenbrief dat al lang geleden was vastgesteld, “maar we hadden geen beter kunnen bedenken”, aldus ds. Jansen Schoonhoven. “In alle gebrokenheid gaat het waaien van de Geest door. U verwacht misschien dat ik heel veel ga zeggen over die gebrokenheid. Om een mens van zo nabij, maar ik kan het niet en ik wil het niet, zeker niet op dit moment. Elk te vroeg gesproken woord lijkt mij in deze dagen onwijs.”

Natuurlijk ging het er toch over, over gebrokenheid. Jansen Schoonhoven: “Op kinderen van God is immers altijd al veel aan te merken geweest - lees de Bijbel er maar op na. Zendingstheoloog Hendrik Kraemer zei ooit: 'De kerk is steeds in een crisis, alleen het probleem is dat ze zich daar slechts zo nu en dan van bewust is.”

In de oecumenische Dominicusgemeente te Amsterdam preekte J. Greven, tot voor kort hoofdredacteur van Trouw, over het thema van de barmhartige Samaritaan. Daarbij stond hij ook uitvoerig stil bij de “omtrekkende bewegingen van ds. van Drimmelen rond het thema pedofilie”. Greven vroeg zich af of het feit dat de kerken zo moeilijk omgaan met seksueel misbruik in hun midden misschien komt “door het ontbreken van de blik van de buitenstaander, die de diepte van de gekwetstheid van de slachtoffers in één oogopslag peilt”.

Volgens hem leek het alsof Van Drimmelen de ontuchtsituatie in Het Grote Bos via een pleidooi voor omzichtigheid jegens pedofilie opnieuw wilde rechtvaardigen. “Zoals de kerken zo vaak situaties waarin sprake was van seksueel misbruik veel te lang hebben gerechtvaardigd.”

Greven: “Er zijn maar heel weinigen die het opbrengen om omwille van de slachtoffers van binnenuit zelf een buitenstaander, een Samaritaan, te worden. Daarom gaan de kerken zo moeizaam om met seksuele ontsporingen in hun midden. Ze moeten erkennen dat wat ze eerst als voorbeeldig en inspirerend hebben beschouwd die roep achteraf niet verdiende.”

Wat volgens Greven rest is een algemeen gevoeld gevoel van gecorrumpeerdheid: alles wat mooi leek, bleek dat niet te zijn. Alles wat je inspirerend en mooi hebt gevonden, bleek achteraf die naam niet waardig. Sterker nog, je maakt jezelf schuldig, omdat je dat eerder zo vond. Zo ongeveer waren de gevoelens die ik als lid van de gereformeerde kerk deze week had'', aldus Greven.

“We zijn ontredderd achtergebleven”, zo vatte ds. Bob Ledegang tijdens de zondagsdienst in de gereformeerde kerk Het Kruispunt te Voorschoten de situatie samen. Hij constateerde dat de geloofwaardigheid van de kerk de afgelopen week een forse deuk heeft gekregen. “Het is een wonder dat mensen nog zin hebben om in de kerk te komen.” En bij het aankondigen van de actie Kerkbalans: “Ik hoop niet dat u, na alles wat er is gebeurd, denkt: de kerken kunnen me wat”. Ledegang meende dat predikanten en gelovigen van de hele gang van zaken kunnen leren dat “we niet zomaar van alles kunnen zeggen en schrijven zonder ons in de gevolgen te verdiepen. De kerk moet meer kijken met de ogen van de slachtoffers”. En: “We kunnen het Woord van God lelijk in de weg staan, al is het met de beste bedoelingen, zoals het synodebestuur”.

In de gereformeerde kerk van Heiloo zei ds. A. Boelhouwer, destijds predikant in deze plaats en sinds enige jaren in Wageningen dat hij als gereformeerde wel saaiere weken had meegemaakt. Ook zijn preek was gebaseerd op het onderwerp van deze zondag: de barmhartige Samaritaan. In zijn gebed stelde de predikant vast dat de verwarring in de wereld ook in de kerk hoorbaar is. Boelhouwer bad in het bijzonder voor mensen die beschadigd en getraumatiseerd zijn, dat zij de kracht mogen vinden om verder te gaan.

“Heer, wij willen uw erbarmen afroepen speciaal voor de gereformeerde kerk”, klonk het gistermorgen in de druk bezochte Maranathakerk in Ermelo. Ds. P. M. J. Hoogstrate besteedde direct bij het begin van de dienst aandacht aan de pedo-affaire. “In het gebed om erbarmen wil ik iets bijzonders vragen. Het gebeurt niet vaak dat wij speciaal erbarmen vragen voor de gereformeerde kerk, want de kerk is van de wereld, maar na de gebeurtenissen van afgelopen week wil ik in ons gebed om erbarmen deze keer ook erbarmen voor onze kerk vragen.” Daarna werd de verklaring voorgelezen van de generale synode waarin het bestuur het aftreden toelichtte. Ds. Hoogstrate vroeg ook te bidden voor de slachtoffers van misbruik van kinderen en slachtoffers van incest. Maar: “Wij bidden ook voor de ouderen, voor ouders opvoeders, leraren en dominees zodat zij de taal van de jongeren zullen verstaan en zien wat wij in onze spraakverwarring aanrichten.”

In zijn preek over Jona met als thema 'mens sta op en leef' refereerde de domininee nog enkele malen aan de affaire: “Met zware woorden, vreemde interviews hoorde men van onze kerk, maar ze gaat toch maar, want ze heeft een woord in de wereld.” Pedofielen werden in de preek overigens in één adem genoemd met dieven, moordenaars, hoereerders.

“Hoort de wet des Heren”: ds. C. G. Geluk uit Huizen had gisteren de Tien Geboden uitgekozen als eerste Schriftlezing. Het gebed dat na deze Schriftlezing in de dienst van de gereformeerde bondsgemeente werd voorgelezen verwees indirect naar de gebeurtenissen van de afgelopen week. “Wij verdwalen, wij ontsporen in ons leven. Wij maken zoveel verkeerde keuzen, wij hebben zoveel verkeerde gedachten die we niet moeten toelaten en zoveel relaties die niet goed zijn. Wilt U ons bekeren, wilt U ons losmaken uit de kwade banden waarin we gebonden zijn.

In zijn slotgebed noemde ds. Geluk man en paard: “Wij bidden U voor de slachtoffers van seksueel misbruik, waarover we de afgelopen week weer zoveel hebben gehoord”. De dominee vergat ook de daders niet: “Zij ook met de daders, opdat zij tot inkeer komen en knielen onder het kruis van Christus. Wij bidden U dat verzoening bewerkt wordt, want zo kunnen zij U niet onder ogen komen.”

In de Grote Kerk van Hilversum, eveneens een gereformeerde bondsgemeente, werd alleen in het slotgebed aan de affaire-Van Drimmelen gerefereerd: “We bidden voor onze kerken die op zo'n verbijsterende wijze deze week in het nieuws zijn gekomen. Dat is voor ons geen reden tot opgeluchtheid, maar voor verootmoediging”.

In de Amsterdamse Keizersgrachtkerk (gereformeerd) werd aan het einde van de dienst gebeden voor “allen die beschadigd zijn door de gebeurtenissen van de afgelopen week”. Het gebed was de tweede keer dat in de dienst het drama ter sprake kwam.

Gastpredikant Jan Krans, die in het kader van de themadiensten 'jij en ik' preekte over de vlucht, “moest er toch iets over zeggen”, zoals hij lachend verklaarde. Verwijzend naar zijn uitleg van de reis van Jakob in Genesis zei Krans: “Als ik naar de gebeurtenissen van de afgelopen week kijk, dan denk ik dat het ook een factor is dat in de kerk in veel posities mannen zitten.”

Ds. G. Oudheusden, predikant van de Dordtse gereformeerde Maranatakerk in de wijk Dubbeldam, was voor zichzelf tot de conclusie gekomen dat het verstandiger zou zijn om geen aandacht te schenken aan de affaire-Van Drimmelen. “In een paar zinnen kun je geen recht doen aan zo'n gecompliceerde en gevoelige kwestie. Ik had er de preek aan kunnen wijden, maar dan kunnen de mensen weer niks terug zeggen.”

Zaterdagmiddag hoorde de dominee op zijn antwoordapparaat dat de kerkeraad-algemene-zaken op verzoek van de synode de predikanten in overweging gaf om in de voorbede stil te staan bij alle slachtoffers van de pedo-affaire. Ook zouden de predikanten kunnen bidden voor de synode, die donderdag in een extra vergadering bijeen komt om over de zaak te praten. Ds. Oudheusden: “Aan een verzoek om een voorbede wil ik niet voorbij gaan.”

En zo hoorden de kerkgangers in de Maranathakerk gisteren hun predikant bidden voor “allen die in verwarring zijn”, “om de slachtoffers die beschadigd werden in de groei van hun leven, hun vertrouwen kwijt zijn en oude littekens opengereten zien”. Ook bad hij voor “degenen die zich schuldig weten aan het kwaad dat is aangericht”. “Maar laten we niet op afstand oordelen en veroordelen”, hield hij de aanwezigen voor.

Reacties bleven uit na afloop van de dienst. Ds. Oudheusden:“Ik denk dat de verwarring groot is, nu ook de schuldigen in deze zaak slachtoffer zijn geworden.”