Soms staat een boom echt in de weg en moet hij worden gekapt. Maar u kunt er ook een kunstwerk van (laten) maken.

In Zwitserland stond een grote fijnspar gevaarlijk dicht bij ons huis, vertelt een in Nederland wonende Zwitserse. Eerst wilde ze alleen de kroon eruit halen, maar dat was geen oplossing. Haar broer kende wel iemand die wat van bomen maakte: Pascal Baur.

Levend kunstwerk
Baur was radioloog, maar is nu kunstenaar. Hij maakt houtsculpturen. Niet voorzichtig met beitels enzo, maar met een kettingzaag, niet een, maar vier of vijf verschillende. Van de fijnspar maakte hij, zeer tot tevredenheid van de opdrachtgevers, een meterhoge beeltenis van hun oude hond.

Het toeval wilde dat bij hun huis in Nederland ook een boom te dichtbij stond, een ceder. Baur kwam over uit Zwitserland om van de ceder een kunstwerk te maken. Het gezin wilden eigenlijk een uil, want ze vonden zijn dierenfiguren bijzonder mooi. Maar Baur had een ander idee. Hij maakte van de ceder een tulp.

De twee meter lange tulp staat nu te pronken in de voortuin die te klein was voor de ceder. Vier dagen klonk het geluid van de motorzaag door de straat en vroegen de buren zich af wat er aan de hand was. De tulp wordt elk jaar bewerkt met een speciaal middel dat ademt want het is eigenlijk een levend kunstwerk.

Wedstrijden
Kettingzaagkunst komt over de hele wereld voor. Er worden zelfs speciale wedstrijden gehouden. In Nederland vond in 2010 de tweede Nederlandse internationale Chainsaw Carving wedstrijd plaats. Op het evenement Fasnacarving, het grootste van Europa.

Op zulke bijeenkomsten laten kettingzaagkunstenaars zien wat ze kunnen. Het is fascinerend te zien hoe ze met grof gereedschap verfijnde objecten kunnen maken. Houtsnijwerk wordt veelal gemaakt door beeldende kunstenaars die met beitels en dergelijke werken.

Kettingzaagkunstenaars hebben vaak als nevenberoep boomverzorger of hovenier. Zij weten hoe ze om moeten gaan met verschillende houtsoorten en geven een boom een tweede leven.

Boomgeest
Twee Nederlandse boomverzorgers, Jeroen Compagne en Gert-Jan van Dunnewold, maken graag beelden van hout dat niet speciaal voor hen gekapt is. Zij willen bomen die al generaties geleefd hebben een nieuw leven geven. Graag vertellen ze het verhaal van de boomgeest.

Het was een oud gebruik onder houthakkers dat ze oude bomen waarschuwden voor ze gekapt moesten worden, zodat de boomgeest tijd had om te verhuizen. Zelfs nu nog roepen we de boomgeest te hulp als we iets afkloppen op onbewerkt hout.

Kindersprookjes van hout
Compagne en Van Dunnewold maken van hout kindersprookjes zoals een schommel opgehangen tussen een giraf en een reuzentandenborstel. In het Arnhemse park Presikhaaf maakten ze van een dode eik een fantasieboom. Deze boom waar van alles aan te ontdekken is, vormt het klapstuk van het park.

De eik werd ergens anders gekapt en was al jaren dood. Met hulp van een kraan is de boom in het park weer rechtop gezet en verankerd. Eikenhout is zeer duurzaam en bijzonder geschikt om tot kunstwerk gezaagd te worden.

Londen
Het leven van een boombeeld hangt van de boomsoort af, vooral als een beeld van een levende boom gemaakt wordt. In Londen hebben ze op het moment een groot probleem: van de achttien kunstwerken gemaakt van bomen, moeten er vijf omgezaagd worden omdat de wortels rotten en dat tot gevaarlijke stuaties kan leiden. De kunstwerken gaan echter niet verloren. Ze kunnen losgezaagd worden van de oorspronkelijke stam en vervolgens op betonnen platen worden vastgezet.

De bomen waren op het moment dat er kunstwerken van gemaakt werden waarschijnlijk al zo slecht dat ze eigenlijk gekapt hadden moeten worden. Het Londense publiek is ontstemd over de manier waarop de stad met deze kunstwerken is omgegaan. Ze hadden de levende beelden beter moeten verzorgen, vindt men, en er een beschermende laag op aan moeten brengen.

Niet altijd met de wortel in de grond
Niet alle kettingzaagkunst staat met de wortels in de grond. Ook van losse stukken hout worden de mooiste kunstwerken gemaakt. In de Verenigde Staten, het land van de kettingzagen, bestaan er verenigingen van chainsaw sculptors (chainsawsculptors.com).

Een blik op de website doet je verwonderen wat allemaal mogelijk is: kunstwerken variërend van een paddenstoel van een moerbeiboom tot een engel van een eik. Je zou er haast een boom voor omkappen. Niet doen! Bomen zijn waardevol en onmisbaar, zij zorgen voor zuurstof en schaduw en nemen vuile deeltjes uit de lucht op.

Pas als een boom het niet meer redt of heel erg in de weg staat: geef hem dan een tweede leven en laat er door een kettingzaagkunstenaar een boombeeld van maken.