Opkomst en ondergang van Miss Willmott en haar tuinen

Over tuinen en hun eigenaren bestaan de mooiste anekdotes. Want tuiniers mogen dan bekend staan als aardige, rustige mensen – wanneer ze steenrijk, verwend en ook nog Engels zijn, kunnen ze behoorlijk excentriek worden.

Wat vaak een eufemisme is voor onuitstaanbaar, een combinatie die prachtige geschiedenissen oplevert.

Een van die excentrieke types was Ellen Willmott. Ze werd in 1858 geboren als oudste dochter van Frederick Willmott en Ellen Fell, die alles wat hun kinderen deden even geweldig vonden. Omdat moeder graag in de tuin werkte, kregen Ellen en haar jongere zusje Rose het tuinieren met de paplepel ingegoten.

In 1876 verhuisde het gezin naar het landgoed Warley Place in Essex. Daar stortten de drie vrouwen zich met hartstocht op de 50 hectare grote tuin en veranderden alles wat er maar te veranderen viel. Dochter Ellen bedacht haar eigen project door eigenhandig een rotstuin aan te leggen. Dat wil zeggen, de tuinmannen bouwden het ravijn, de kloof, de watervallen, de beek, de vijvers en de grot, en Ellen stopte de rotsplantjes en varens in de grond. Want zo ging dat in die tijd.

Toen in 1898 allebei haar ouders waren overleden, erfde Ellen landgoed Warley Place plus een fortuin. Vanaf dat moment zou ze al haar geld, tijd en energie stoppen in het mooier en completer maken van haar drie tuinen. Ja, u leest het goed: drie, want ze kocht ook nog een kasteel in Frankrijk en een villa aan de Italiaanse Rivièra.

Omdat Miss Willmott gold als een expert op het gebied van de horticultuur, werd ze toegelaten tot verschillende prestigieuze genootschappen. Over de planten in haar tuin schreef ze een boek, en over haar 140 soorten rozen een naslagwerk. Verder was ze medefinancier van expedities van plantenzoekers, zoals die van Ernest Wilson naar China. Als tegenprestatie nam Wilson zeldzame planten voor haar mee en noemde sommige van de door hem ontdekte planten naar haar, zoals de Rosa willmottiae en de Ceratostigma willmottianum.

In de tuin van Warley Place groeiden 100.000 verschillende soorten planten, heesters en bomen. Miss Willmott wist feilloos welke naam bij welke plant hoorde; maar welke naam bij elk van haar 104 tuinmannen hoorde, dát wist ze niet. Niet verwonderlijk misschien, want met hun groene uniform, blauwe schort en platte strohoed moeten al die tuinlieden sprekend op elkaar hebben geleken.

Ze hadden een strenge werkgeefster. Het verhaal gaat dat de vondst van onkruid reden kon zijn voor ontslag. Een dagje vrij nemen trouwens ook: toen een van de tuinmannen vrijaf wilde om te trouwen, werd hem dat geweigerd. Toen hij op zijn trouwdag evengoed wegbleef, werd hij ontslagen.

Uit de biografie die Audrey le Lièvre over Ellen Willmott schreef, komt zij naar voren als een vrouw die haar medemensen in twee soorten indeelde: ’nuttig’ en ’nutteloos’. Met charme kreeg ze veel voor elkaar, maar lukte het op die manier niet, dan was geen middel haar te dol om haar zin te krijgen.

Gevoel voor humor had ze ook. Zo zorgde ze er altijd voor dat ze zaad van de kruisdistel Eryngium giganteum in haar jaszak had zitten. Wanneer ze andermans tuinen bezocht, liet ze dat stiekem in de borders vallen. Niet bekend is of ze dat deed om haar collega-tuiniers te pesten, of omdat ze vond dat die tuinen wel wat extra kleur konden gebruiken. Omdat de betreffende distel altijd onverwacht – want niet gepland – opkwam, werd en wordt hij ’Miss Willmott’s Ghost’ genoemd.

Na tientallen jaren met geld te hebben gesmeten, kreeg zelfs Miss Willmott op een gegeven moment zicht op de bodem van haar schatkist. Ze moest de ene na de andere tuinman ontslaan, verhuurde haar Italiaanse villa en verkocht familiebezittingen, waaronder haar Amati en Stradivarius violen. Ze werd steeds achterdochtiger. In haar handtas droeg ze een revolver, en tussen haar narcissen zette ze valstrikken om ’bollendieven’ op te sporen. Op 26 september 1934 stierf ze, verbitterd en alleen. En blut.

Om de schulden af te kunnen lossen werd Warley Place verkocht aan een projectontwikkelaar. Omdat er geen toestemming kwam om er een luxe appartementencomplex van te maken, stond het jarenlang leeg totdat het in 1939 werd gesloopt. Sinds 1977 is het een natuurreservaat waar Japanse duizendknopen, berenklauwen en springbalsemienen het voor het zeggen hebben.

Van het eens zo imposante landgoed Warley Place is niet veel meer over.

Tuinvragen? Ga naar www.trouw.nl/groen/tuinvraag