Zondagmorgen 6 maart schijnt de zon over de polders ten westen van het Zuidlaardermeer. Dit gebied is vanouds één van de betere weidevogelgebieden.

Er  wordt nu natuur ontwikkeld. Er  zijn graafmachines bezig, er liggen  wegen van rijplaten, dijken van  zwarte aarde, hier en daar ziet het  er troosteloos uit. Maar verderop  zijn de weilanden zompig.

De zon  glinstert in de plassen. Kieviten  struinen erdoor, graspiepers piepen  aan de rand van een sloot, een veldleeuwerik zingt hoog in de lucht.  En ja, de eerste roep van een grutto! 

Aarzelend nog, maar toch. Twee  grutto's waden door een poel. Benieuwd wat ze hiermee van plan  zijn. Het Groninger Landschap beheert fraaie landbouwgebieden.  Maar meestal betekent natuurontwikkeling wat meer water, meer  pitrus en bruine koeien met lang  haar in plaats van bonte koeien. 

Ook mooi hoor, en stukken goedkoper en gemakkelijker dan weidevogelbeheer. Bovendien levert agrarisch natuurbeheer toch niks op,  zoals vorige week weer te lezen viel  in een opiniebrief van twee natuurbeheerders.

Ik had beweerd dat agrarisch natuurbeheer wel wat kon opleveren.  Dat beweer ik nog steeds. Ik heb er  zelfs een heel boek over geschreven, het heet Akkervogels (uitgeverij Roodbont). Nu blijken mijn opponenten er vanuit te gaan dat agrarisch natuurbeheer per definitie  door commerciële boeren wordt  uitgevoerd. Terwijl sommige van  mijn succesvoorbeelden aan natuurbeheerders zijn te danken!

Van  mij mag het beide. Maar of natuurbeheer samengaat met commerciële landbouw? De successen die ik ken, zijn vooral  geboekt in akkerland. Als je in een  streek waar nog wat akkervogels  zijn, acht procent van elk perceel  als akkernatuur beheert, en wel als  brede rand om het perceel, kunnen  ook zeldzaam geworden akkervogels blijven voortbestaan, terwijl de  akkerbouwer commercieel boert.  '

Met de voortschrijdende modernisering van de landbouw kan dat veranderen, maar vooralsnog lijken de  kansen gunstig. Er wordt immers  iets meer Europees landbouwgeld  aangewend voor plattelandsontwikkeling, waar agrarisch natuurbeheer onder valt.
Van weidevogels wordt ondertussen  wel duidelijk dat ze het niet redden  op moderne veeteeltbedrijven.

Na  het verdwijnen van watersnip,  kemphaan, slobeend, zomertaling  en veldleeuwerik, gaan nu de grutto  en de kievit eraan. Dat is niet nodig,  als we er iets voor over hebben. Met  de almaar intensiverende, schaalvergrotende veeteelt gaan grutto's  niet langer samen. Grutto's houden  van weilanden zoals die rond 1970  waren. Toen werd er later gemaaid,  toen bloeiden hier en daar nog  pinksterbloemen, waren er lichte  glooiingen, vochtige laagtes, pollen  van een andere grassoort dan Engels raaigras. Grutto's hadden er de  tijd voor het broeden, de kuikens  vonden dekking en insecten in  hoog gras, hun ouders wormen en  emelten in kort gras, de vogels vonden uitkijkpostjes en verstopplekken.

Dat weidelandschap is nog steeds in  te richten en te beheren zoals 41  jaar geleden. Volgend jaar is dat zoals 42 jaar geleden. Het benodigde  weidelandschap wordt steeds ouder, de modernisering gaat door,  het wordt telkens iets moeilijker en  duurder om 1970 in ere te houden.  Als we tenminste doorgaan met intensivering en schaalvergroting. 

Daar komt ooit een eind aan, als  heel Nederland is verdeeld tussen  enkele megaboerderijen. Maar ik  denk dat voor die tijd de Nederlandse landbouw al weggeconcurreerd  is door het buitenland, waar grond  en arbeid goedkoper zijn. We kunnen blijven proberen nog goedkoper het uiterste uit onze grond te  persen, maar het houdt een keer  op. Hopelijk is er dan nog een kievit  over.

Ik zou liever nu al pas op de plaats  maken en een deel, waarom niet  die reeds beproefde acht procent,  van het land inrichten als natuur.  Als we ruwweg volgens het landschappelijke deltaplan van de Vereniging Nederlands Cultuurlandschap al het prikkeldraad verrijken  met akkerranden, hagen, houtwallen en rietkragen, met enkele uitgestrekte weidevogelreservaten, kunnen we genieten van schilderachtige landschappen, met landbouw en  natuur, beheerd door boeren en natuurbeheerders. Het geld daarvoor  is er al, we hoeven het alleen iets  anders te besteden.

Maar eerst polder ik nog even door  bij het Zuidlaardermeer. Wat fantastisch om grutto's en leeuweriken te  horen! Toch benieuwd wat ze met  die graafmachines van plan zijn. U  hoort het nog van me.