Vroeger was er een industrieterrein dat de stad afschermde van de IJssel. Sinds 2005 heeft de Hanzestad ook vanaf het water een smoel. Met hulp van een Italiaanse architect.

Deze stadswandeling begint op een groot parkeerterrein aan de Koepoortwal, waar de auto gratis mag staan. Waar vind je dat nog: gratis parkeren op loopafstand van een bruisend centrum?

Doesburg is een compact pareltje. Binnen vijf minuten sta je al in het prachtige eeuwenoude binnenstadje. Maar wij gaan eerst naar de rivier, om nieuw Doesburg te zien. Ook mooi. We verlaten het parkeerterrein en lopen de Burgemeester Flugi van Aspermontlaan op, richting de IJssel. We volgen het voetpad pal langs de rivier, lopen verderop over de helling de Hanzeweg op en staan oog in oog met een appartementencomplex, onderdeel van het IJsselkade-project.

Aan een fraaie brede boulevard heeft de Italiaanse architect Adolfo Natalini een woongebouw gemaakt, dat met de IJssel meebuigt, de gebouwen liggen als een schil tussen het oude Doesburg en de rivier. 'Het ontwerp is stevig ingebed in goed gekozen stedenbouwkundige en landschappelijke kaders', vertelt een website over architectuur. Het project is inderdaad stijlvol uitgewerkt. Vroeger was hier een lelijk industrieterrein, dat de stad afschermde van de IJssel. Jarenlang is er over een goede bestemming gebakkeleid. Maar sinds 2005 heeft Doesburg door dit project ook vanaf het water 'een smoel'.

We lopen verder over de brede boulevard en passeren een opvallende beeldengroep van de Italiaanse kunstenaar Roberto Barni. Drie mannen variërend in lengte van vier tot één meter. Ze kijken nogal nors. Aan het einde van de boulevard gaan we links de Hanzeweg in en lopen (rechtsaf) een stukje langs de Schout bij Nacht Doormansingel. In de bocht gaan we linksaf over de Ooipoortstraat de oude stad in.

Via de Kerkstraat doorlopen tot aan de Kloosterstraat, linksaf. Hier lopen we langs de voormalige Kloosterkazerne tot aan een stalen hek, dat helaas meestal dicht is. Achter dat hek staat in volle pracht het zorgenkindje van Doesburg. Een groot, fraai opgeknapt pand: het Arsenaal. Er zijn miljoenen gestoken in het herstel, door een consortium van Zeeuwse (!) eigenaren, maar de kolos staat leeg. Alleen het casco is gerestaureerd, van binnen is er niks, ja lege vloeren, een trappenhuis en een lift. Beeldend kunstenaresse Madeleine Corbey houdt er voor 160 euro per maand de kraakwacht.

Tot de reformatie (die in Doesburg in 1586 begon) was het Arsenaal een begijnhof. Sinds 1733 was het gebouw in gebruik als opslagplaats voor munitie en ander militair goed. Die functie had het twee eeuwen lang. In de 20ste eeuw hebben opeenvolgende eigenaren het pand lelijk uitgewoond. Er zat onder meer een antiekhandel in. Toen die stopte, werd er een omvangrijk restauratieplan opgesteld en al spoedig meldde zich een geïnteresseerde: het Instituut Para Limes, een onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek- en opleidingscentrum. Maar het feest ging niet door. Para Limes haakte af, geen geld. En sindsdien wacht het monument op een mooie bestemming.

We lopen terug naar de Kerkstraat, gaan rechtsaf en dan links de Meipoortstraat in. Hier zit halverwege de winkelstraat de ingang naar de Doesburgsche Mosterdfabriek. We lopen door en slaan tegenover het Chinees-Indische restaurant, linksaf de Bergstraat in. De Bergstraat gaat over in de Paardenmarkt. Rechts ligt de Stadskruidentuin van Doesburg, die door vrijwilligers in stand wordt gehouden. Het is de vroegere tuin van een middeleeuwse korenopslag, het spijker. In 1970 is dat pand gesloopt. De tuin is vrij toegankelijk.

Op Paardenmarkt 8 is in 1743 ontdekkingsreiziger en wetenschapper Robert Jacob Gordon geboren, de bijna vergeten zoon van Doesburg. Gordon was van 1780 tot 1795 voor de Verenigde Oostindische Compagnie commandant van de Kaapkolonie. Een rechtvaardig en sociaal man, moet hij geweest zijn. Historicus Luc Panhuysen schreef over Gordon 'Een Nederlander in de wildernis', dat hem een nominatie opleverde voor de Libris Geschiedenis Prijs 2011.

Terug over de Paardenmarkt richting Gasthuisstraat. Op de hoek ligt het pittoreske Gasthuishofje, tegen de dikke muren van de Antoniuskapel aan. Via de Gasthuisstraat lopen we richting De Waag, waarvan gezegd wordt dat het de oudste horeca-gelegenheid is ter wereld. Het is in ieder geval één van de mooiste spijslokalen met zijn prachtige en voor Doesburg karakteristieke korfboognissen.

We gaan linksaf de Kerkstraat in en rechts de Markt op. En dan - je kunt er niet omheen in Doesburg, te voet wel overigens - staan we bij de Grote of Martinikerk. De laatgotische mastodont torent boven Doesburg uit. De toren van de basiliek is 95 meter hoog en daarmee op drie na de hoogste van Nederland. De kerk heeft nogal wat rampspoed gekend. In 1547 ontstond door bliksem een brand die 'van den tooren en kerk niet en heeft overigh gelaeten dat eenighsins van 't vuyr konde verteerd worden'. In 1672 schoten de Fransen de toren in brand en in 1717 sloeg de biksem weer in. Nadat in 1783 de eerste bliksemafleider in Nederland op de Doesburgse kerktoren was geplaatst, zijn er geen onweersbranden meer geweest. De laatste ramp deed zich voor op 15 april 1945, toen de terugtrekkende Duitsers de toren opbliezen. De kerk werd deels verwoest. De restauratie zou 27 jaar duren.

We lopen om de kerk en gaan rechtsaf de Kosterstraat in totdat we bij de Veerpoortstraat komen. Als het mooi terrasjesweer is, loont het de moeite om op dit punt even naar rechts te lopen. Op de Roggestraat is een gezellig stadsplein ontstaan, van Parijse allure.

Vanaf de Kosterstraat lopen we linksaf de Veerpoortstraat in. Bijna aan het einde gaan we rechtsaf de Korte Veerpoortstraat in, steken over en lopen via de Veerpoortdijk en over Contre Escarpe, de buitenste wal, terug naar de parkeerplaats.

Hanzestad
In 1447 sloot Doesburg zich aan bij het Hanzeverbond, dat een paar eeuwen daarvoor in de Duitse stad Lübeck was gesticht. Ook zes andere steden langs de IJssel - Zutphen, Deventer, Hasselt, Hattem, Zwolle en Kampen - maakten deel uit van dit verbond. Uit de handelscontacten tussen Duitsland en Nederland, de Scandinavische landen, Engeland, Polen, de Baltische Staten en Rusland groeide het Hanzeverbond in de 14de en 15de eeuw uit tot een machtige economische factor. Het verbond wist door het bundelen van haar belangen gunstige privileges te verwerven. Bovendien wist de individuele koopman zich beschermd tegen de grillen van feodale leenheren. Doesburg, van oorsprong een kleine nederzetting, groeide uit tot een stad met imponerende stadsmuren en -poorten. Het Hanzeverbond heeft vier eeuwen stand gehouden.

Openbaar vervoer
Streekbus 26 van Breng brengt ov-reizigers snel in Doesburg. Vanaf het busstation bij NS-station Dieren vertrekt doordeweeks en op zaterdag ieder uur een bus naar Doesburg-Beumerskamp. Een ritje van tien minuten tot halte Koepoortwal, dat is pal bij de parkeerplaats waar deze stadswandeling begint. De bus rijdt op zondag niet. Lijn 26 vertrekt op werkdagen ook van het NS station Arnhem, maar is aanmerkelijk langer onderweg.

Kunstzinnig wandelen
Iedere eerste zondagmiddag van de maand - morgen dus ook - zijn in de binnenstad van Doesburg ateliers, galeries, musea, kerken en podia geopend (van 12 tot 17 uur). Zeker 26 locaties zijn te bezoeken. De Doesburgse VVV heeft een folder van de Culturele Zondagmiddag (www.vvvdoesburg.nl)

Gedicht op zuil bij Veerpoortdijk

_IJSSEL

Zij leidt een eindeloos bestaan

Passeert zonder voorbij te gaan

Zij put de kracht uit haar verval

en maakt zich breed aan lager wal

Daar loopt zij bruid in waterkant

en draagt de hemel

door het land

Harmen Wind