Voor gelovigen in de protestantse kerk is de preek vaak een teleurstelling. De preek geeft geen antwoord op vragen waar gelovigen werkelijk mee zitten. "In het maatschappelijk debat gaat het permanent over de kosten van de gezondheidszorg, over wat een leven waard is en hoe je omgaat met mensen die verlangen naar de dood terwijl ze fysiek nog doorkunnen. De fundamentele dilemma's die daaruit voortvloeien hoor je in de preken niet terug, terwijl er wel mensen in de kerk zitten voor wie die kwesties een realiteit zijn." Kerkgangers krijgen in plaats daarvan te horen dat het 'goed' en 'fijn' is dat we voor elkaar kunnen zorgen."

Dat zeggen de theologen Ciska Stark en Bert de Leede van de Protestantse Theologische Universiteit (PThU). De twee doen momenteel onderzoek naar het niveau van de preek in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). De twee onderzoekers zien over de hele breedte van de PKN vaak hetzelfde patroon. De toespraak van de kansel mag dan nog steeds het centrale onderdeel zijn in de protestantse kerkdienst, maar er is sprake van zelfrelativering in het woord van de dominees: "Wat je hier vindt kun je ook elders halen", vat Stark de teneur van de preken samen.

Krimp van de kerk en teloorgang van geloofsdogma's - dit alles heeft zijn weerslag op het werk van de dominee. Om niet als zedenmeester te boek te staan, vermijden dominees vaak 'zware' maatschappelijke, morele en ethische onderwerpen. Dit heeft desastreuze gevolgen voor de preek: "Veel van de teleurstelling van kerkgangers zou wel eens te maken kunnen hebben met gebrek aan relevantie", zegt De Leede, maar dat hebben de twee niet onderzocht.

Het is voor het eerst dat er inhoudelijk naar de preken in de PKN wordt gekeken. De onderzoekers bestudeerden onder meer hoe de dominees spreken over de maatschappij, over God, over het geloof en over mensen. De twintig preken die ze onder een vergrootglas legden, zijn volgens Stark en De Leede representatief voor de breedte van de PKN, met zo'n twee miljoen leden het grootste protestantse kerkgenootschap van Nederland.