Calvijn krijgt glossy

In de aanloop naar het 500ste geboortejaar van Johannes Calvijn verschijnen de eerste hebbedingen om dat te vieren.

Het imago van de Reformator is stijf en streng, dus ligt het voor de hand dat er in de categorie ’consumeerbaar’ calvijnroggebrood op de markt zou komen. Maar de eerste eetbare producten die zijn naam dragen, zijn frivoler.

In Nederland heeft het Instituut voor Reformatieonderzoek in Apeldoorn, een van de stuwende krachten achter de Calvijnherdenkingen van 2009, 5000 flessen rode wijn aan laten rukken. Het is Zuid-Afrikaanse wijn, Cinsault Pinotage, ’zacht en fris, diep rood van kleur met paars in de rand’. De keus voor dat land van herkomst is wel wat vreemd: Calvijn was zelf Fransman.

De flessen dragen de beeltenis van de kerkhervormer, die zelf niet spuugde in een glas. De mens had weliswaar genoeg aan water, oordeelde hij, maar God had hem daarnaast wijn geschonken om er vrolijk van te worden. „Ons smaakt de wijn heerlijk.”

Het Apeldoornse Reformatie-instituut vertelde in het Reformatorisch Dagblad dat er voor die ándere Reformator, Maarten Luther, Lutherbier was – typisch Duits – en dat Calvijnwijn zich hiervan onderscheidde. Wat de zegsman onvermeld liet, was dat een van de oudst bekende wijnen juist de Lutherwein is. Die werd al in de zestiende eeuw geschonken, in een Oostenrijkse regio waar het flink lutherde.

In Genève, waar Calvijn ooit werkte én waar het Internationale reformatiemuseum is gevestigd, is bij het begin van de herdenking calvin09 iets ander lekkers gepresenteerd: de calvijnbonbon. Volgens de maker ervan, de Zwitserse chocolatier Blaise Poyet, is hij erin geslaagd om niets minder dan de essentie van de protestantse hervormer in een praline te vatten. „Het was niet makkelijk om godgeleerde ideeën te vertalen voor de smaakpapillen. Calvijns werk draait om de eer van God, om Zijn perfectie. Daarom hebben we chocolade van uitzonderlijke kwaliteit gebruikt.”

De calvijnbonbon is gemaakt op verzoek van Zwitserse protestantse kerken. Het heeft Poyet ’weken van research en debat’ gekost om de bonbons samen te stellen; hij greep daarbij terug op ingrediënten die al in Calvijns dagen in zwang waren.

Curieus is dat het hoogtepunt, de smaak-parallel van Gods grootheid, níet in Zwitserland te vinden was. Daarvoor benutte Poyetis een chocoladevariant uit Bolivia – een land waar Calvijn nooit van gehoord kan hebben.

Naast de calvijnproducten voor de inwendige mens staan er ook culturele calvijnactiviteiten op stapel. De Protestantse Kerk in Nederland heeft twee theatermakers – Kees Posthumus en Ferdinand Borger – gevraagd een voorstelling te maken. ’Calvijn op reis’ wordt voor 550 euro op verzoek op locatie gespeeld.

De glossy-mode met een personality als naamgever (Linda, Youp, Jan) is nu ook aangeland in orthodox-calvinistisch Nederland. De Zeeuwse kunstenares Sela (pseudoniem van Liesbeth Goudzwaard), zelf van bevindelijken huize, maakt het glossy Calvijn!. Ondertitel: Totaal, onvoorwaardelijk, beperkt, onweerstaanbaar, volhardend. De kunstenares wil de relevantie van Calvijn – onmiskenbaar de invloedrijkste denker voor de gereformeerde gezindte – daarin onder de aandacht brengen.