Boeddhistische meditatie maakt een mens misschien niet vrolijker, oplettend en ontspannen. Onderzoeksresultaten die dat beweren zijn veelal slordig. 'Boeddhisme-light' is geen garantie voor welzijn, stelt filosoof Owen Flanagan.

In zijn boek The Bodhisattva's Brain analyseert Flanagan het populaire Westerse boeddhisme. Die toegankelijke vorm van spiritualiteit bestaat goeddeels uit meditatie en psychologie. Onder meer 'loslaten' - het relativeren van stressbronnen - staat centraal.

Religieuze dogma's zijn nauwelijks tot niet belangrijk. Volgens sommige aanhangers is de levenshouding een modern alternatief voor traditionele religiositeit. Beter nog: wetenschappelijk onderzoek zou bewijzen dat 'boeddhisme-light' je leven prettiger maakt.

Misleiding
Flanagan gelooft daar niet direct in. De onderzoeken zijn volgens hem vaak verwarrend, misleidend, simplistisch of zelfs alle drie. Onderzoekspopulaties zouden te klein zijn en de resultaten niet eenduidig genoeg om er simpele bewijzen uit te kunnen destilleren.

Zitten de gelovigen dan fout? De filosoof vindt van niet. In zijn boek bouwt hij een raamwerk voor modern boeddhisme, vertelt recensent Julian Baggini in The Observer. Zijn 'genaturaliseerde boeddhisme' bevat een eigen kijk op het bovennatuurlijke, epistemologie en ethiek.

Bijzaken
Flanagan snijdt veel bijzaken weg, maar zegt de kern van het boeddhisme intact te laten. Ook prettig: zijn ideeën botsen naar eigen zeggen niet met wetenschappelijke kennis. Dat gebeurt bij andere religies soms wel - denk aan de moeite die sommige christenen hebben met de oerknal-theorie.
Het boeddhisme heeft geen wetenschappelijke bewijzen nodig om te kunnen deugen, vindt de filosoof. In de woorden van zijn flaptekst: 'Flanagans natuurlijke boeddhisme reduceert zichzelf niet tot een hersenscan met gelukspatronen.'

Een deel van The Bodhisattva's Brain is gratis online beschikbaar.