Het venijn van de meidenkliek

Meiden pesten elkaar in het geniep. Daarom gaan veel scholen aan de slag met het onderwijspakket ’Meidenvenijn is niet fijn!’ Anja Vereijken schreef een boek over het fenomeen: ’De koningin van 1b’.

Het begint nu, bij de start van het schooljaar: meidenvenijn. Want nieuwe vriendinnenclubjes vormen zich vooral in de brugklas. En wie hoort erbij en wie niet? „Meiden kunnen ontzettend venijnig zijn. De vorming van kliekjes kan daardoor goed uit de hand lopen”, waarschuwt schrijfster Anja Vereijken (40).

Ze omschrijft wat zich op veel schoolpleinen en in kantines na de vakantie afspeelt. „Eén meisje neemt het voortouw. Zij is mooi, goed gebekt, een echte leidster. Om haar heen schaart zich onmiddellijk een aantal meiden. Want je wilt maar wat graag bij het populaire groepje horen.”

Tot zover is er nog weinig aan de hand, denkt Vereijken, die een kinderboek schreef over hoe meisjes elkaar kunnen pesten in de brugklas. „Maar vaak start er daarna een machtsspel. Het populaire type bepaalt wat er gebeurt. Ze merkt dat de andere meisjes veel doen om er maar bij te mogen horen. En dan begint het manipuleren, roddelen, buitensluiten, pesten.”

Haar boek verschijnt tegelijk met het onderwijspakket ’Meidenvenijn is niet fijn!’, gemaakt door het Eindhovense communicatiebureau Cycloop. Er zijn inmiddels ruim 100 pakketten verkocht, vertelt woordvoerder Frank van Bezouw. „Scholen gaan er dit jaar voor het eerst mee aan de slag. Dit onderwerp is duidelijk hot. Het leeft enorm; dat merken we wel aan de belangstelling.”

In haar deze maand verschenen boek ’De koningin van 1b’ beschrijft Vereijken hoe het groepsproces verloopt vanuit drie verschillende meisjes: de prachtige rijke Julia, aanvoerster van het groepje, de minder mooie en armere Anna, haar slachtoffer, en Lieke, de buitenstaander die alles doorziet. „Het is een fictief verhaal, maar van deskundigen en docenten die het gelezen hebben, krijg ik te horen: dit is precies wat meidenvenijn is. Zo gebeurt het.”

In het boek is Julia de queen bee, de koningin. Zij heeft aanbidsters om haar heen. Anna wil er graag bijhoren en was op de basisschool nog Julia’s beste vriendin. Maar nu wil Julia dat Anna dingen doet die Anna liever laat. Zich opmaken bijvoorbeeld, alcohol drinken, een spijkerbroek stelen of liegen tegen haar ouders. Als Anna niet meedoet, dreigt Julia haar telkens uit het groepje te gooien. De andere meelopers bevestigen telkens wat Julia zegt. Tot het heel erg misloopt natuurlijk.

„Het moest ook een spannend kinderboek worden, dus het is extra dramatisch neergezet. Zeker de ontknoping”, erkent Vereijken. „Ik hoop dat meisjes door dit te lezen, inzicht krijgen in de werking van zo’n groep en dat onderwijzers erover spreken met de kinderen aan het begin van het schooljaar in de brugklas. Je kunt meidenvenijn maar beter voor zijn.”

Meisjes pesten anders dan jongens, is haar ervaring. „Jongens zijn directer, ze gaan gewoon slaan, zonder op te letten of een volwassene doorheeft wat er gebeurt. Meisjes gaan konkelen en zorgen dat dit zich buiten het zicht van volwassenen afspeelt.”

Juist daarom is het nodig speciale aandacht te hebben voor pesten onder meisjes, vindt ze. „Meidenvenijn krijgt in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs nog te weinig aandacht. Er wordt te gemakkelijk gezegd: ’Ach, het zijn meiden. Het is maar een fase, dit hoort erbij.’ Maar als je echt buitengesloten wordt of als je je bedreigd voelt, kan dat veel schade berokkenen.”

Ook in haar boek ziet auteur Vereijken de oplossing in praten over wat er gaande is onder leiding van een volwassene. „De leerkracht moet met de meiden gaan zitten en erover praten. Natuurlijk neemt het niet altijd alle spanning weg. Maar vaak pikken toch een paar meiden er wel iets van op en verschuift er dan toch wat in zo’n groepje.”

Voor ouders heeft ze ook een tip. Als je dochter thuiskomt en zegt dat ze zich buitengesloten voelt, moet je haar allereerst prijzen dat ze het aan je vertelt. „Dat is echt een drempel voor zo’n meid. Zeg haar dat ze er niet alleen voor staat. En dan moet je haar overreden om er zelf iets aan te doen. Laat haar iemand kiezen, een docent bijvoorbeeld, die ze helemaal vertrouwt op school, en daarmee gaan praten. Als zij het pesten zelf aankaart, doen de meeste scholen daar echt wel wat mee.”

’De koningin van 1b’, het debuut van Anja Vereijken, kost euro 12,95. Zie ook www.dekoninginvan1b.nl