Montessorischool zoekt samenwerking met mystieke moslims

De Amsterdamse Montessori Scholengemeenschap zoekt samenwerking met aanhangers van een mystieke islamitische stroming. Die wil volgens tegenstanders een shariastaat.

Het begin vorig jaar opgerichte Cosmicuscollege in Rotterdam zoekt samenwerking met de Montessori Scholengemeenschap in Amsterdam. Doel is de etnische diversiteit van het Montessorionderwijs in Amsterdam te vergroten. Maar volgens seculiere Turken is het ware doel verbreiding van de leer van de in Amerika verblijvende Fethullah Gülen, leider van de mystieke islamitische stroming van de Nurcular. De leiding van het Cosmicuscollege zou de ideeën van Fethullah Gülen steunen.

Directeur Ferd Stouten van de Montessori Scholengemeenschap Amsterdam lijkt in een reactie niet onder de indruk van de veronderstelde religieus-politieke bijbedoelingen van het Cosmicuscollege. Hij verwijst naar een redevoering van toenmalig minister van onderwijs Maria van der Hoeven bij de opening het Cosmicuscollege, januari vorig jaar. Ze was toen vol lof over de leiding van Cosmicus en het concept van ’internationaal burgerschap’.

Stouten: „Wij blijven de baas, wij verzorgen Montessorionderwijs en zolang we binnen dat kader opereren is er weinig aan de hand.”

Stouten benadrukt dat veel te weinig allochtone en vooral Turkse kinderen hoger middelbaar onderwijs volgen of afmaken. „Dat probleem speelt niet alleen in Amsterdam. De politiek is er niet in geslaagd voor een oplossing te zorgen. Nu zijn de migrantenorganisaties aan zet.” Hij heeft de indruk dat Cosmicus op dit terrein werkbare ideeën heeft.

Stouten kan nu nog niet zeggen of de contacten met Cosmicus resultaat hebben opgeleverd. Hij hoopt aan het einde van deze maand meer te kunnen zeggen.

Stouten ontkent dat het Cosmicuscollege een garantie heeft gegeven van anderhalf miljoen euro, ter bestrijding van exploitatiekosten. Er zou wel gesproken zijn over geld dat nodig is om een extra VWO-vestiging te bekostigen. „Ze zeiden dat ze voor sponsors konden zorgen.”

Stouten vermoedt dat het Cosmicuscollege niet zo sterk onder invloed van de Nurcular staat als tegenstanders beweren: „Ik denk niet dat het een een-op-eenrelatie is. Wij hebben in ons bestuur ook wel PvdA-aanhangers, maar dat maakt ons niet tot een PvdA-bolwerk. En minister Van der Hoeven zal toch wel haar huiswerk hebben gedaan.”

Aanhangers van Fethullah Gülen houden zich veel bezig met huiswerkbegeleiding van vooral allochtone jongeren, onder wie Turken de meerderheid vormen. Er zijn ook huiswerkinternaten. Verder is de aanhang van Gülen vertegenwoordigd in Turkse werkgeversorganisaties. De Nederlandse politieke voorkeur gaat vaak uit naar het CDA.

In de Nederlands-Turkse gemeenschap lijken de aanhangers van Fethullah Gülen veel terrein te hebben gewonnen op Milli Görüs, de fundamentalistische moskeeorganisatie die in de jaren negentig toonaangevend was. Milli Görüs liep grote schade op door corrupte investeringsmaatschappijen, die vooral hun slag sloegen in moskeeën.

De werkwijze en uitstraling van de Fethullahbeweging is anders dan die van Milli Görüs. Milli Görüs richt zich op doorsnee Turken en het werkterrein is de moskee. Bij de Fethullahbeweging is het werkterrein het onderwijs.

Tegenstanders verwijten de huiswerkbegeleiders dat die vooral zouden zijn geïnteresseerd in topleerlingen en minder in scholieren van het VBMO-niveau. Het uiteindelijke doel zou het creëren van een met de ideeën van Fethullah Gülen gehersenspoelde elite zijn, die de ruggengraat moet vormen van een islamitische shariastaat.

Aanhangers van Fethullah Gülen wijzen die beweringen met klem als grote onzin van de hand. Ze tonen zich zeer geïnteresseerd in de dialoog met andere godsdiensten. De beweging ontplooit activiteiten in grote delen van de moslimwereld, waaronder Centraal-Azië, Indonesië en natuurlijk Turkije. Een fel bestrijder van Fethullah Gülen en zijn beweging is de Turkse journalist Hikmet Cetinkaya, die een lange reeks boeken heeft geschreven over dit onderwerp.