terug naar overzicht van alle berichten

Blogs

bekijk mijn berichten

Alle berichten

vorige
bericht 46 van 323
volgende

Onderwijs in 21e eeuw vraagt docenten die zich ontwikkelen

In de Trouw van 4 januari 2012 staat een reactie op het artikel van 29 december 2011 over docenten die prikkels nodig hebben om zich te ontwikkelen en handreikingen hoe wij die ontwikkeling kunnen stimuleren. Deze reactie is voor mij een kenmerkend voorbeeld, waarbij de weerstand voor verandering breed wordt uitgemeten en voorbij wordt gegaan aan de noodzaak voor docenten om zich te ontwikkelen en het onderwijs te vernieuwen.

Om te beginnnen stelt Anneke de Vries dat schooldirecteur Peter Overgaauw beweert dat "een docent maar wat doet". Dat staat er niet. Er staat dat de Nederlandse leraar te weinig doet aan de ontwikkeling van zijn eigen talent. En dat hij te weinig geprikkeld wordt om zijn vakgebied en beroepsvaardigheden te ontwikkelen. Wat mij opvalt is dat zij dit kennelijk meer ervaart als een aanval op haar huidige professionaliteit, dan als een uitnodiging om die verder te ontwikkelen.

Vervolgens opent Anneke de Vries de aanval op het bedroevend lage niveau van de gangbare nascholing. Ze kan haar tijd wel beter besteden. Kennelijk sluit de nascholing niet aan op de vragen waar zij in de dagelijkse praktijk tegen aan loopt cq. brengt zij bij deze nascholing haar eigen vragen niet in. Ik vraag mij echter af of zij wel vragen heeft, want er spreekt voor mij de nodige arrogantie uit de laatste zin: "Ik blijf op mijn eigen manier lesgeven, en laat me sturen door dat ene: wat er vanuit de leerlingen tot me komt."

Anneke gaat verder: ze wordt doodziek van intensieve controle. Daar heeft zij een punt. Het doel is niet: elkaar controleren en beoordelen, maar om een continu leerproces met elkaar op gang te brengen, gericht op professionalisering en kwaliteitsverbetering. In de oosterse cultuur is het denken en werken vanuit deze kwaliteitsimpuls al zodanig geintegreerd, dat het hen lukt om door te groeien tot wereldspelers. In het westen blijven wij vanuit een doorgeschoten individualisme navelstaren en verliezen daarmee ons aanzien en onze positie in de kenniseconomie.

Het werken in teamverband en elkaar leren feedback geven vindt Anneke ook je reinste kolder (met uitroepteken). Ze motiveert dit met het statement dat het docentschap een vak is dat in splendid isolation van een vaklokaal plaats vindt tussen drie partijen: docent, leerstof en leerling. Kennelijk leeft deze docent nog in de 20e eeuw, want mijns inziens staat het onderwijs volop in de schijnwerpers. Steeds meer vindt het lesgeven plaats in een glazen huis, waarbij ouders, bedrijfsleven, inspectie, politiek, onderzoekers en andere maatschappelijke spelers kritisch meekijken en hun stem laten horen. Ook het lesgeven zelf vindt steeds minder achter gesloten deuren plaats, maar op open leerpleinen en in doorzichtige glazen instructieruimtes.

Volgens Anneke spelen alleen vakkennis van de docent, structuur van de lessen en passie voor leerstof en leerling een rol. Mijns inziens speelt echter ook de persoon van de docent zelf een belangrijke rol. In hoeverre is hij voor de leerling een rolmodel, een voorbeeld van levenslang leren?

Volgens haar is het doel de leerling op de best mogelijke manier kennis bij te brengen. Ook dit gold voor het industriële tijdperk begin van de 20e eeuw. Anno 2012 worden aan het onderwijs hele andere eisen gesteld. Het gaat er om dat leerlingen in staat zijn om als zelfstandig individu hun weg te vinden in deze snel veranderende maatschappij, dat zij weten wat hun kwaliteiten en valkuilen zijn, dat zij zichzelf nieuwe kennis en vaardigheden aan kunnen leren en dat zij daarbij goed kunnen netwerken en samenwerken. Het gaat dus niet alleen om kennis. Die is snel weer verouderd. Het gaat vooral om zelfinzicht, vaardigheden en houding.

Anneke heeft geen behoefte aan een team dat zich gaat bemoeien met haar werkwijze als het gaat om de aanpak van de stof en de omgang met de leerlingen. Daar komt zij zelf wel uit, samen met de leerlingen. Dit staat in schril contrast met wat ik zelf ervaar als docent. Nog iedere dag leer ik ervan om met collega's van gedachten te wisselen over hoe ik lesstof anders of beter over kan brengen aan verschillende groepen leerlingen. Elke keer weer sta ik in de omgang met leerlingen voor raadsels, waarbij ik collega's nodig heb om helder te krijgen wat er met dit specifieke kind aan de hand heeft, wat het nodig heeft en wat ik in kan zetten, wat ik kan ontwikkelen. Ik voel mij als ervaren docent dagelijks weer "leerling".

Ik zou Anneke uit willen nodigen om eens over de muren heen te stappen, die zij uit zelfbescherming heeft opgebouwd. Ik begrijp dat er de afgelopen decennia op alle mogelijke manieren aanvallen zijn uitgevoerd op het onderwijs: vanuit de politiek, vanuit de wetenschap en vanuit directies. Aanvallen die inbreuk hebben gedaan op het lesgeven van de welwillende docent, die naar eer en geweten zijn werk probeert te doen. Inmiddels begrijpt ook Den Haag dat deze top-down aanpak niet het gewenste effect heeft. Laten we daarop zelf als docent het heft in handen nemen, ons heroriënteren op onze plaats en onze opdracht in deze maatschappij en zelf de handschoen oppakken om samen te werken aan kwalitatief hoogwaardig onderwijs dat past in de 21e eeuw.

Bert Kraai
docent wiskunde en docentbegeleider
Vrijeschool Zutphen V.O.

Trefwoorden: onderwijs, onderwijsvernieuwing, ontwikkeling docent

Geplaatst door Bert Kraai op 05/01/2012
Vindt u bovenstaand bericht beledigend of ongepast? Meld het ons.