Waar je vroeger nooit meer iets hoorde over een doodgeboren kindje, staan ouders tegenwoordig openlijk stil bij het verlies. Dat is goed, concludeert antropologe Janneke Peelen (29) in een proefschift over rituelen rondom zwangerschapsverlies. Een overleden baby na de geboorte nog even vasthouden of wassen, helpt volgens de promovenda bij de rouwverwerking. Volgende maand promoveert ze aan de Radboud Universiteit.

Naast het nog even verzorgen van een baby, kan het ook helpen om toch een geboortekaartje te sturen. "Zo erken je dat het kindje is geboren, en deel uitmaakt van het gezin. Het leeft niet meer, maar de ouders zijn bij de geboorte wel vader en moeder geworden", legt Peelen uit. Volgens haar is het ook voor familie en vrienden fijn om een kaart te ontvangen. "Zo tonen ouders dat het kind er is geweest, en dat ze verdriet hebben om het verlies. Het is voor familie zo ook makkelijker om erover te beginnen."

Voor haar proefschrift sprak Peelen met mensen die in de jaren zestig en zeventig een kind tijdens of vlak na de zwangerschap hebben verloren, en met ouders die dit in de afgelopen jaren hebben meegemaakt. "Er blijkt een boel te zijn veranderd op dat gebied", zegt Peelen. "Vroeger werd gedacht dat het niet goed was om je aan een doodgeboren kind te hechten. Meteen na de geboorte werd het weggehaald en werd er niet meer over gesproken. Als het nog geen 26 weken was, ging het mee met het medisch afval van het ziekenhuis. Als het een oudere baby was, werd hij in een anoniem graf gelegd. En bij gelovigen werd een plekje achter de heg gezocht, omdat een dood kindje niet gedoopt kon worden. Vreselijk."

Tegenwoordig is het mogelijk om een dood kindje te laten dopen en is er steeds meer aandacht voor kinderuitvaarten. Ook is ziekenhuispersoneel volgens Peelen beter voorbereid op rituelen na een overleden baby. "Ze vragen bijvoorbeeld of mensen er foto's of handafdrukjes in gips van willen. Of een plukje haar, als dat kan."

Ook na de geboorte heeft een overleden kindje tegenwoordig een plek in een gezin. "Sommige ouders stoppen met kerst een cadeautje onder de boom, een knuffeltje bijvoorbeeld. Het gemis wordt daardoor niet minder, maar je geeft het wel een plek." Mensen die dat niet doen krijgen volgens Peelen soms later in hun leven een enorme klap, bijvoorbeeld als een kleinkind wordt geboren. "Ze vragen zich af wat er met het lichaampje van hun kind is gebeurd en waarom het taboe was erover te praten."