Een virtueel afvoerputje

opinie Hogere schooltypen ontlenen hun status voor een belangrijk deel aan het bestaan van lagere. In het mbo staan de twee laagste schooltypen niet goed aangeschreven. De twee hoogste niveaus (overeenkomend met bijvoorbeeld de oude mts en meao) hebben wel een goede naam.

Leerlingen die op de hogere typen niet slagen “stromen af” naar de lagere en dat mechanisme zorgt mede voor de slechte naam van die laatste. Immers, doordat leerlingen die het in het hogere type niet goed doen naar het lagere worden verwezen, wordt dat een verzamelpunt voor “mislukte” leerlingen. Bijgevolg denkt de buitenstaander dat die schoolsoort niet veel voor kan stellen. Door te kunnen verwijzen naar een lager type heeft het hogere een betere naam en de laagste wordt het afvoerputje van het onderwijssysteem.

Zo staat ook de universiteit bij bepaalde ouders in aanzien mede dankzij het bestaan van het hoger-beroepsonderwijs voor studenten van dezelfde leeftijdsgroep, maar met een “lagere” toegangseis. Hoewel we in de drang tot emancipatie hbo’ers en ook mbo’ers tegenwoordig niet meer scholier maar student noemen, heeft dat het verschil als gevolg van de verschillende toelatingseisen niet teniet gedaan.

Je mag met een havodiploma nu eenmaal niet rechtstreeks naar de universiteit wat tot statusverschil leidt. De drang om het onderscheid tussen hbo en wetenschappelijk onderwijs op te heffen, is mede ingegeven door de hoop dat het hbo dan minder als een minvariant in het hoger onderwijs wordt beschouwd.

In het mbo poogt men de hogere typen voor ouders aantrekkelijker te maken door de lagere niveaus af te splitsen. De vorige keer dat ik hier aandacht aan besteedde was mijn voornaamste boodschap dat we onze energie beter aan onderwijsverbetering dan aan cosmetische operaties konden besteden.

De voorgaande beschouwing leidt wellicht tot een alternatief: het creëren van een nieuw afvoerputje door de oprichting van het VLMBO. Het VLMBO, virtueel lager middelbaar beroepsonderwijs, zou een zeer innovatief schooltype moeten zijn. Het kent geen vestigingsplaatsen en is alleen bestemd voor de meest zwakke leerlingen in de samenleving; de plek waar de kansloze jongeren die nergens anders terecht kunnen worden opgeborgen.

Uniek eraan is dat er geen leerlingen worden toegelaten. Van alle aangemelde leerlingen wordt vastgesteld dat ze te goed zijn voor dit type onderwijs. Door veel aandacht te besteden aan het bestaan van het VLMBO zorgen we voor een slecht naam als vergaarbak van iedereen die nergens kan slagen. Zo helpt het dan de naam van andere schoolsoorten te verbeteren. Dankzij het ontbreken van leerlingen is het virtueel en kost het vrijwel niets. En we houden dan geheim dat er nooit leerlingen worden toegelaten.