commentaar De commissie-Van Dijkhuizen heeft een interessant advies afgeleverd over een nieuwe inkomstenbelasting, dat de mogelijke coalitiepartners VVD en PvdA niet mogen of kunnen negeren.

Het advies heeft alles in zich: een sterke vereenvoudiging van de inkomstenbelasting met slechts twee tarieven, meer nadruk op heffingen op consumptie in plaats van op arbeid en een extra bijdrage vanuit het fiscale stelsel aan het oplossen van de negatieve gevolgen van de vergrijzing op de overheidsinkomsten en van de problemen op de huizenmarkt.

Van Dijkhuizen heeft met het advies van zijn commissie aangetoond dat een vlaktaks (een belasting op inkomen met maar één, hooguit twee tarieven) kan werken zonder dat de inkomensverschillen onaanvaardbaar worden vergroot. Sterker, de koopkracht lijkt over de hele linie grosso modo hetzelfde te blijven.

Dat geldt echter niet voor gepensioneerden met een totaalinkomen van meer dan 120 procent van het minimumloon. De 'beter verdienende' oudere moet volgens Van Dijkhuizen mee gaan betalen aan de AOW. Uiteindelijk, in stapjes van 1 procent per jaar, gaat het belastingtarief van ouderen met 18 procent omhoog.

Lang was de zogeheten fiscalisering van de AOW een taboe in de Nederlandse discussie over het opvangen van de gevolgen van de vergrijzing. Ten onrechte. Natuurlijk, er zijn behoorlijk veel ouderen met een laag of een te laag inkomen. En natuurlijk, de komende jaren zullen aanvullende pensioenen eerder wat dalen dan dat er sprake zal zijn van een welvaartsvaste uitkering, laat staan van een hogere pensioenuitkering.

Daar staat echter tegenover dat de inkomens- en vermogenspositie van grote groepen ouderen stukken beter is dan die van mensen jonger dan vijftig jaar. Ouderen hebben ook minder kosten. De kinderen zijn doorgaans het huis uit, de hypotheek is veelal afgelost. Het vrij besteedbaar inkomen is met andere woorden behoorlijk hoog.

Zo hoog dat het, anders dan toen de AOW werd ingevoerd in de jaren vijftig van de vorige eeuw, niet langer te rechtvaardigen valt dat ouderen 18 procent minder premies en belastingen betalen, louter en alleen doordat zij een premievrijstelling voor de AOW hebben.

Fiscalisering van de AOW, het ouderdomspensioen betalen uit belastingmiddelen waardoor ook ouderen met een hoger inkomen meebetalen, is kortom een terechte vorm van solidariteit en fatsoen.