commentaar Een prijs die bedoeld is ter herinnering en ter aanmoediging, een prijs die een waarschuwing is tegen een misplaatst gevoel van vanzelfsprekendheid - de Nobelprijs voor de Vrede voor de Europese Unie is niet zomaar een onderscheiding voor een organisatie, het is de bekroning van een idee en van een ideaal.

Wat vanzelfsprekend is geworden voor 500 miljoen Europese burgers - elke dag wakker worden in vrijheid en veiligheid - is dat niet voor honderden miljoenen anderen. Het is geen automatisme dat landen en volken samenwerken in plaats van elkaar dwars te zitten, te bevechten, naar het leven te staan. Als in ons deel van de wereld het idee bestaat dat dergelijke ellende alleen elders plaatsvindt, dan is dat precies vanwege de decennialange inspanningen voor Europese integratie, die uiteraard voortkwamen uit de verschrikkingen van twee wereldoorlogen.

Wat in 1951 heel prozaïsch de 'Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal' heette, was in feite een vredesproces van historische proporties. Zoals Robert Schumann, de Franse architect van de EGKS, verklaarde: "De bijdrage die een georganiseerd en dynamisch Europa kan leveren aan de beschaving is onmisbaar voor het instandhouden van vreedzame relaties."

Dat betekent niet dat er nu oorlog zou uitbreken als de EU zou verdwijnen, en nog minder dat elk EU-voorstel boven alle kritiek verheven zou zijn, op straffe van vergelijkingen met de jaren '40-'45. Maar het toont wel aan hoe kortzichtig het is de waarde van samenwerking en integratie weg te wuiven, of om er alleen het economische nut van in te zien.

Dat is ook weer gebleken na de val van het communisme, toen de landen van het voormalige Oostblok zich de beginselen van democratie en rechtstaat eigen gingen maken om toe te kunnen treden tot de EU. Europa is meer dan een vrijhandelszone, en als het dat ook in de rest van de wereld wil blijven uitstralen, dan kan het maar beter met één mond spreken.

Is het vreemd dat het Nobelcomité een instituut heeft bekroond, in plaats van een persoon? Welnee, dat is vele malen eerder gebeurd. Terecht zei premier Rutte, in verfrissend pro-Europese bewoordingen, dat het hier gaat om "een prachtige erkenning voor de historische verdiensten van de Europese samenwerking". Door het project van de EU in dat perspectief te zetten, heeft het Nobelcomité een welkome aanmoediging gegeven aan de Europese integratie, juist nu die door de eurocrisis zo ter discussie staat.