Anders dan gedacht verloopt borstkanker bij oude patiëntes dodelijker dan bij iets jongere patiëntes. Vooral na de 75 jaar ligt het risico hoog, ontdekten artsen uit het Leids Universitair Medisch Centrum. Dit komt mogelijk doordat veel oudere vrouwen geen chemotherapie krijgen. "We doen iets niet goed", concludeert arts-onderzoeker Willemien van de Water.

De wetenschapper bestudeerde een kleine tienduizend patiëntes die na de overgang borstkanker hadden gekregen. In de vijf jaar die op de diag-nose volgden, bleek de sterfte aan de ziekte het hoogst bij de oudste patiëntes: 8 procent van de vrouwen boven de 75 jaar overleed aan de tumor, tegen 5 procent van degenen onder de 65. Dit verschil lijkt klein, maar in de praktijk komt het al snel neer op honderden extra sterfgevallen.

De onderzoekster noemt de uitkomst 'heel alarmerend'. Tot nu toe namen veel deskundigen aan dat borstkanker juist milder verloopt naarmate patiëntes ouder zijn. Die aanname verklaart vermoedelijk deels waarom oude patiëntes vaak een beperktere behandeling krijgen - meestal alleen chirurgie en hormoontherapie. Chemotherapie blijft bij hen vaak achterwege. Dat komt ook naar voren uit het onderzoek, deze week beschreven in het vakblad JAMA: slechts 5 procent van de 75-plussers kreeg chemotherapie, tegen 51 procent van de patiëntes onder de 65 jaar.

Op grond van deze uitkomsten is het goed denkbaar dat er minder 75-plussers aan borstkanker zullen sterven als ze vaker chemotherapie krijgen. Dat is nog onvoldoende onderzocht, zegt Van de Water. "Aan onderzoek naar het nut van therapieën mogen vaak alleen jonge patiëntes meedoen. Daardoor weten we simpelweg niet of chemotherapie bij oudere patiëntes zin heeft."

Dit wringt des te meer omdat in de praktijk 40 procent van alle patiëntes met borstkanker 65-plusser is. Van de Water wil daarom een proef opzetten om het nut van chemotherapie bij ouderen alsnog te testen. Ze is er niet op uit om elke oudere agressief te behandelen, relativeert ze. "Een 85-jarige kankerpatiënte met een eindstadium van hartfalen hoef je niet lastig te vallen met chemotherapie. Maar als je patiënten goed selecteert, kun je wel iets doen aan het feit dat ouderen nu structureel worden onderbehandeld."

Het uitblijven van chemotherapie hoeft overigens niet de enige verklaring te zijn voor de hoge sterfte onder oudere borstkankerpatiëntes. Ook hun algehele conditie zou een rol kunnen spelen: wie naast kanker ook een hartkwaal, afweerstoornis of suikerziekte heeft, houdt misschien te weinig kracht over om de kanker te boven te komen. Op dit vlak valt eveneens een hoop te winnen, verwacht Van de Water.

Waarom gingen medici er tot dusver eigenlijk van uit dat borstkanker minder dodelijk zou zijn bij oudere vrouwen? Dat komt waarschijnlijk doordat oudere borstkankerpatiëntes vaak overlijden aan andere, bijkomende ziektes. Hart- en vaatziekten en dementie gaan bijvoorbeeld zo'n zware tol eisen dat de sterfte aan borstkanker wordt overstemd. Dit wekt de illusie dat borstkanker op hoge leeftijd niet zo dodelijk is. Zo'n illusie kan lang standhouden - totdat iemand wat dieper graaft en door de schijn heen prikt.