Zorg kan zich geen laksheid permitteren

Achteroverleunen in de zorg is er niet bij. Het aanbod van personeel stijgt door de crisis, maar dat is geen remedie tegen de vergrijzing.

Creativiteit, eigen opleidingen, slimmer werken, talenten en (technologische) mogelijkheden benutten; werkgevers halen alles uit de kast om de zorg aantrekkelijker en efficiënter te maken. De crisis leidt ertoe dat er meer belangstelling is voor werken in de zorg, zo blijkt uit de arbeidsmarktbrief van minister Klink (volksgezondheid), voor hen is er geen reden om achterover te leunen. Want onder het personeel slaat de vergrijzing onverbiddelijk toe, terwijl de vraag naar (complexe) zorg toeneemt.

„We houden ontwikkelingen scherp in de gaten. Je wilt voorkomen dat je aan de vraag naar kwalitatieve zorg niet kunt voldoen”, zegt HR-manager Marion Stolp van de Isala klinieken, verantwoordelijk voor het personeelsbeleid. Het ziekenhuis, dat een grote regio rond Zwolle bestrijkt, heeft verschillende vestigingen en 5500 medewerkers. Stolp: „Als groot en hooggespecialiseerd opleidingsziekenhuis, moeten we erop letten dat we voldoende, gekwalificeerde medewerkers binnenhalen en behouden voor de zorg die nodig is. Op de arbeidsmarkt wil je daarom zichtbaar blijven als aantrekkelijke en aansprekende werkgever. Dit thema staat permanent op onze agenda.”

Hoewel het ziekenhuis tot nu toe altijd zijn vacatures vervuld krijgt, merkt Isala wel dat de respons daalt. De crisis levert vooral meer reacties op voor banen buiten de verzorging en medische staf. „Kregen we eerst vier of vijf reacties op een ict-functie, nu zijn dat er 20 tot 25. We kunnen bijna altijd volstaan met advertenties op onze website”, zegt Stolp.

Dat is ook de ervaring van Rob van Eijkelenburg, adviseur personeelszaken en organisatie voor SVRZ, een grote instelling met verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorg, waar 2300 medewerkers werken. „We hebben een groter aanbod van bouwkundigen en technici.” Ook doordat sommige thuiszorginstellingen afdelingen moeten sluiten, melden zich meer mensen. Maar volgens Van Eijkelenburg is dit een tijdelijk fenomeen en zijn de zorgen van de werkgevers in de sector over de langere termijn terecht. „Trekt de economie aan, dan kunnen we over een jaar of anderhalf weer met krapte te maken hebben.”

SVRZ zet zich daarom in om jongeren enthousiast te maken voor de sector in samenwerking met roc's. Geprobeerd wordt bovendien scholieren en studenten die een bijbaantje hebben bij de instelling, vast te houden en met extra begeleiding tot volwaardige medewerkers te laten uitgroeien.

Voorts werkt de instelling al enkele jaren met een specifiek beleid om oudere werknemers gemotiveerd en inzetbaar te houden. Dit jaar gaat ze ervaring opdoen met een andere verzuimaanpak, gericht op mogelijkheden om aangepast te werken.

Met een zekere ongerustheid volgen de zorginstellingen de ontwikkelingen in Den Haag. Hun financiële armslag hangt af van de uitkomst van de ’heroverwegingen’, die miljarden aan bezuinigingen moeten opleveren.

„Hogere salarissen in de zorg zitten er niet in en de beroepsbevolking zal niet plotseling groeien”, constateert bestuurder Patty van Belle van Arduin, een instelling voor verstandelijk gehandicapten in Zeeland met 700 cliënten en 1100 (deeltijd)medewerkers. Door open te staan en creativiteit zijn er volgens haar veel oplossingen in de gehandicaptenzorg. „Het vergt een andere insteek dan pure verzorging, een filosofie die ervan uitgaat hoe je elkaar van dienst kunt zijn en kunt ondersteunen.” Als voorbeeld noemt ze de bakkerij in Biggekerke, die zou verdwijnen. In plaats van dagbesteding met begeleiders, houden cliënten van Arduin, met enige ondersteuning, de zaak op de been met grote waarde voor het dorpje.

In dat kader pleit Van Belle voor een sterkere functiedifferentiatie om medewerkers binnen te halen die cliënten daarin kunnen helpen. „Lang niet altijd is een hogere opleiding vereist, het gaat meer om de klik met cliënten, begrijpen ze elkaar. Mensen hebben vaak meer mogelijkheden en talenten dan we benutten.”