Veel ’korte lontjes’ zouden kampen met jodiumtekort

Zes miljoen Nederlanders hebben een jodiumtekort. Zij lopen een verhoogde kans op allerlei kwalen en zelfs gedragsproblemen. Dat melden twee artsen onder de kop ’De ongezouten waarheid’ in het VOZ Magazine, een blad voor ondernemers in de zorg.

De auteurs noemen een waslijst van problemen die door het jodiumtekort veroorzaakt zouden worden: vermoeidheidsklachten, pijn in de spieren en gewrichten, slaapproblemen, haaruitval, huidaandoeningen en ADHD. Het jodiumtekort zou zich ook uiten in een lage irritatiegrens; veel korte lontjes in de moderne maatschappij zouden erop zijn terug te voeren.

Volgens beide internisten –R. Verheesen en C. Schweitzer– wordt de ellende veroorzaakt door een te lage voedingsnorm voor jodium. De aanbeveling van 150 microgram per dag zou alleen gekozen zijn voor het tegengaan van krop (een opgezette schildklier in de hals), niet tegen al die andere kwalen. De auteurs pleiten er daarom voor om de norm te verhogen.

Geen goed idee, reageert Martijn Katan, hoogleraar voedingsleer aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. „Voedingsnormen zijn erop afgestemd dat de meeste mensen genoeg krijgen en zo min mogelijk mensen te veel”, zegt hij. „Als je de jodiumnorm verhoogt, krijgen meer mensen een overbelasting van de schildklier. Die gaat daardoor te traag werken, wat tot allerlei klachten leidt.”

Bovendien is de jodiumvoorziening in Nederland beter dan in de meeste andere landen van Europa. Het idee dat Nederlanders massaal te weinig jodium binnenkrijgen, berust dan ook op een misverstand, legt Katan uit. De auteurs vergissen zich volgens hem in een norm van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).

De WHO gaat ervan uit dat inwoners van een land voldoende jodium binnenkrijgen als de helft van hen meer dan 100 microgram jodium per liter urine uitscheidt. In Nederland zitten we op 154 microgram. Dit is ’adequaat en optimaal’, oordeelde de organisatie in haar meest recente jodiumrapport uit 2004.

De verwarring ontstaat door de toevoeging van de WHO dat 37 procent van de Nederlanders onder de grens van 100 microgram zit. Dat zijn die zes miljoen mensen die volgens de Nederlandse auteurs te weinig jodium eten. Maar hier maken zij een denkfout: de 100 microgram is geen absolute ondergrens, maar een soort veilig gemiddelde op bevolkingsniveau. Het maakt niet uit dat sommige mensen minder eten, want er zit een veiligheidsmarge in de norm.

Is er dan helemaal geen jodiumprobleem? Nog niet, maar het ligt volgens Katan wel op de loer. Mensen gaan namelijk steeds minder zout (met daarin jodium) eten om hun bloeddruk te verlagen. Bovendien moet van de EU het jodiumgehalte van broodzout omlaag. Nu krijgen we met vier boterhammen nog genoeg jodium binnen, maar het is de vraag of dat zo blijft. „Iets om in de gaten te houden”, waarschuwt Katan. Normaal spoort de hoogleraar mensen dan ook aan om genoeg jodium te eten, maar door het overdreven verhaal uit het VOZ Magazine moet hij ineens de andere kant op hellen.

Het toeval wil dat de Gezondheidsraad eind september een rapport uitbrengt over de jodiumconsumptie. De raad wil nog niet op de conclusies vooruitlopen.