Industrie betaalde hart- en vaatexperts

Artsen en wetenschappers die bepaalden hoe hart- en vaatziekten moesten worden behandeld, werden veelal betaald door de industrie.

Veertien van de 21 experts die in 2006 de richtlijn cardiovasculair risicomanagement schreven, hadden banden met de pillenindustrie. Ze kregen geld voor wetenschappelijk onderzoek, ontvingen honoraria voor advisering en lezingen en werden gesponsord voor bezoek aan congressen en cursussen. Dit staat in een rapport van de Inspectie voor de Gezondheidszorg dat vandaag verschijnt.

Eén lid van de richtlijnwerkgroep had een relatie met zeven bedrijven, een ander werd betaald door zes pillenfirma’s. Er waren banden met in totaal vijftien bedrijven. Eén van de werkgroepleden had financiële contacten met een sigarettenfabrikant.

Relaties van medisch experts met farmaceutische bedrijven zijn niet ongewoon en contacten met de industrie zijn ook niet per definitie schadelijk, erkent de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ). „Maar veel deskundigen zijn zich onvoldoende bewust van de mogelijkheden die de industrie heeft om invloed uit te oefenen op de totstandkoming van behandelrichtlijnen”, zegt Josée Hansen, hoofdinspecteur farmacie van de IGZ. „Dat bewustzijn moet toenemen. Tegelijk moeten leden van richtlijnwerkgroepen open zijn over hun relaties met het bedrijfsleven.” Daaraan schort het nogal eens.

Beïnvloeding van medische richtlijnen is voor de farmaceutische industrie van groot commercieel belang. Huisartsen en medisch specialisten maken veelvuldig gebruik van richtlijnen voor de behandeling van aandoeningen. Het bijsturen is voor een farmaceutisch bedrijf een lucratief marketinginstrument omdat richtlijnen een groot bereik hebben en vaak lang van kracht blijven.

Fabrikanten proberen daarom hun producten hoog op de lijst van geneesmiddelen te krijgen – bij voorkeur op de eerste plaats.

Farmaceutische bedrijven verleiden ziekenhuizen, die regionale behandelrichtlijnen opstellen (een ’formularium’), met spectaculaire prijsaanbiedingen. Om een hoge plek te bereiken, worden geneesmiddelen aangeboden met extreem hoge kortingen – tot 99 procent. Als een middel eenmaal bovenaan in een behandelrichtlijn staat, is de kans groot dat huisartsen dat middel ook voorschrijven. De megakorting is dan voor de industrie snel terugverdiend.

In Nijmegen is het formularium erop gericht om de huisartsen hetzelfde medicijn te laten voorschrijven.