De Avond van de Polemiek moet nog beginnen, vanavond in Amsterdams debatcentrum De Balie, maar nu al is een rel gegarandeerd. Een van de tien genomineerden, de schrijver Anton Dautzenberg (1967), zal in zijn rede het boek 'Tonio' van A.F.Th. van der Heijden door het slijk halen. En wel op zo'n haatdragende manier dat hij zelfs de jury - die uit de deelnemers de scherpste polemist moest kiezen - wist te shockeren. Het Parool, een van de organisatoren van de avond, aarzelt om het stuk te publiceren. Toch gaat de redevoering vanavond wel door.

Van der Heijden schreef met 'Tonio' een eerbetoon aan zijn zoon Tonio, die op 21-jarige leeftijd bij een verkeersongeluk het leven liet. Het boek werd lovend ontvangen en won dit jaar de Libris Literatuurprijs. Dat is Dautzenberg een doorn in het oog. "De zieltogende boekenbusiness heeft gewoon een lucratieve en boven alle kritiek verheven markt aangeboord, en daarmee het ramptoerisme een nieuwe dimensie gegeven", schrijft hij in zijn rede, waarin Trouw inzage had.

Die rede is gesteld als een fictieve brief - of liever ordinaire scheldpartij - aan het adres van de overleden zoon Tonio, wiens 'decadente krokettenkop' Dautzenberg niet uit kan staan, net zo min als diens 'o zo betweterige varkensoogjes'. "Nee, je vader is niet van het kleine, die moet zwelgen in barok. En meer dan zeshonderd pagina's eigenliefde schreeuwt uiteraard om een passend voorplat: een portret van zijn in de knop gebroken nageslacht, de dandy van de lage landen."

De rede is 'geheel in de geest van Theo van Gogh' geschreven, aldus Dautzenberg - ook Van Gogh verstond immers de kunst van het kwetsen. Het is geen toevallige verwijzing, want de avond vindt plaats op Van Goghs sterfdag. De organisatoren willen daarmee het 'belang van polemiek' benadrukken.