Europa één markt? Op cultureel gebied in ieder geval niet: voor Europese muzikanten zijn de landsgrenzen nog altijd moeilijk doordringbare barrières. Het zijn vooral Amerikaanse muzikanten, en een paar Britse, die grensoverschrijdend succes hebben in Europa.

Geen verrassende conclusie, maar er was eigenlijk nog nooit echt goed naar gekeken. De Franse onderzoeker Emmanuel Legrand heeft dat nu wel gedaan. In opdracht van het Groningse festival Eurosonic analyseerde hij de periode tussen september 2010 en augustus 2011: welke 200 nummers werden het vaakst gedownload, welke 200 werden het vaakst op de radio gedraaid, en waar kwam de uitvoerende artiest vandaan? Behalve de Europese hitlijsten onderzocht hij ook zes afzonderlijke landen: Polen, Zweden, Nederland, Frankrijk, Spanje en Duitsland.

De Verenigde Staten blijken nog altijd hofleverancier van hitparademuziek: Amerikaanse nummers vormen ongeveer de helft van de airplay en de downloads. Op respectabele afstand volgt het Verenigd Koninkrijk en Barbados is derde, met dank aan één enkele artiest: Rihanna, die overigens vanuit de VS opereert.

Wie inzoomt op afzonderlijke landen, ziet opvallende verschillen. Uitgerekend in het grootste land van de EU, Duitsland, blijkt men het minste op te hebben met muziek van eigen bodem. Slechts 14 procent van de downloads was daar voor Duitse artiesten. Aan de andere kant van het spectrum staat Zweden: 44 procent van de downloads betrof nummers van Zweedse makelij, meer nog dan de 30 procent Amerikaanse nummers die de Zweden downloadden.

Zweden is ook een land dat redelijk succesvol is in het exporteren van muziek: maar liefst veertien Zweedse artiesten doken in een van de andere vijf onderzochte landen in een top-200 op, en het Zweedse aandeel in de Europese downloads is 1,9 procent, goed voor een zesde plaats.

Landen die succesvol hun muziek exporteren liggen vooral in Noord- en West-Europa. Het Verenigd Koninkrijk telde 86 artiesten die buiten hun eigen land een hit wisten te scoren, Frankrijk 26, Duitsland 20. Nederland scoort gemiddeld, met 7 exportsuccessen. Opvallend is verder dat Italië (4) en Spanje (2) hun rol als muziekland helemaal kwijt lijken te zijn. Roemenië is juist in opkomst, met artiesten als Edward Maya en Alexandra Stan.

Toch betekent dat niet dat er een Europese markt voor muziek is. Veel artiesten die grensoverschrijdende hits scoren, doen dat in één of twee buurlanden, blijkt uit een analyse van de cijfers. Slechts een enkeling, zoals de Franse dj David Guetta, heeft in heel Europa succes. Dat laatste is vooral voorbehouden aan de Amerikanen, en een enkele Brit.

Een verklaring is dat Engels de muziektaal bij uitstek blijft. Maar bovendien zit de infrastructuur van muziekmedia, radiostations, rechtenorganisaties en platenmaatschappijen in elk land anders in elkaar. Om daar een voet tussen de deur te krijgen werkt overal weer anders. En als je geen grote platenmaatschappij achter je hebt staan, is het vaak ook een kwestie van geluk.

Voor de meeste artiesten zit er dus niets anders op dan in ieder land afzonderlijk vanaf nul aan de populariteit te bouwen. De Nederlandse zangeres Caro Emerald heeft inmiddels in Engeland 400.000 cd's verkocht. Maar dat is geen garantie voor succes elders: in België en Frankrijk is haar muziek bijvoorbeeld nauwelijks aangeslagen.