KERSTSPECIAL DE FAMILIE - Acteur, theaterregisseur en tekstschrijver Patrick Stoof (44) was zes jaar toen zijn vader stierf. Op zijn achttiende overleed zijn stiefvader. "Ik ben nu net zo oud als mijn vader toen hij doodging."

Soms ziet hij een oudere man over straat lopen en denkt hij: hee, dat is 'm, daar loopt mijn vader! Dat kinderlijk verlangen is altijd gebleven, zegt hij. Als hij in tv-programma's als 'Spoorloos' iemand oog in oog ziet staan met een lang verloren gewaande ouder, kan hij de gedachte niet onderdrukken dat ook híj zijn vader nog ergens kan vinden. Als hij maar hard genoeg zou zoeken.

Mogen we jou papa noemen, vroeg hij rond zijn achtste aan de nieuwe man van zijn moeder. Anderhalf jaar daarvoor was zijn eigen vader overleden. Zomaar, ineens, net na Sinterklaas. Hij herinnert zich nog hoe hij uit school kwam en zag dat zijn vader bezig was in de voortuin. Achterom naar binnen, hoort hij hem nog zeggen. Patrick vertrok naar boven, naar zijn nieuwe racebaan. Even later viel zijn vader dood neer.

Het fatalisme dat sinds die gebeurtenis in zijn familie zit, leek lang geen vat op hem te hebben. Totdat zijn dochter werd geboren. Ineens werd hij bang. Stel dat ik nu doodga, dacht hij, dan zal mijn kind nooit weten wie ik was. Want dat het zo loopt, wist hij uit ervaring. Dat zijn vrouw zei dat ze hem levend zou houden door hun dochter eindeloos verhalen over hem te vertellen, stelde hem gerust. Nu ja, een beetje dan.

Over zijn vader Harry is na diens overlijden amper meer gesproken. Toen hij laatst tegen zijn moeder zei hoe jammer hij dat vond, ontkende ze dat idee ten stelligst. Ze hadden juist heel veel over hem gepraat, zei ze. Weet je wel zeker dat ik daar bij was, vroeg hij. Lag hij als zes-, zevenjarige dan niet allang in bed? Zijn moeder moest hem het antwoord daarop schuldig blijven.

Papa Jacques trok twee jaar later bij hen in. Een aardige man, een slager, die zijn eigen twee dochters en zoon na zijn scheiding nooit meer heeft mogen zien. Ook dát verhaal intrigeert Patrick sinds hij zelf vader is. Wat is er gebeurd? Hoe was dat voor Jacques? En voor die kinderen?

Een leven lang zocht hij vaderfiguren om zich tegen af te zetten. Natuurlijk zit er, ergens diep weggescholen, boosheid over die vader die hem in de steek liet met zijn zes jaar. Als een docent op de theaterschool zei: dat moet je zus of zo doen, was dat dé reden om het helemaal anders te willen. Juist aan oudere mannen wilde hij bewijzen dat hij het prima redde in zijn eentje.

Hij heeft zijn overleden vader geïdealiseerd, zegt hij. Hij is een kruising geworden tussen de Kerstman en Sinterklaas, een vriendelijke, alwetende meneer die immer de goede toon aanslaat en op alle vragen het juiste antwoord heeft. Nu hij zelf vader is, weet hij dat je vooral een mens blijft, met alle tekortkomingen van dien. Hij fantaseert er wel eens over, zegt hij, dat hij zijn vader belt. Gewoon, om even te praten over financiën, opvoeden, relaties.

Het graf van zijn vader bestaat niet meer. Elke tien jaar kwam de vraag opnieuw voorbij: houden we het aan? In eerste instantie wel; Patricks broer wilde er naar toe kunnen met zijn zoons. Maar op een gegeven moment wist niemand nog waarom het in stand werd gehouden. Nu vindt hij het een gemis dat hij er zijn dochter niet mee naar toe kan nemen.

Zijn moeder heeft alweer jaren een relatie met Teun, opa Teun voor Patricks dochter. Om het voor de vijfjarige overzichtelijk te houden, praat hij met zijn dochter alleen over zijn biologische vader Harry en opa Teun. Alsof Jacques er tussenuit is gevallen, alsof die niet een mensenleven in hun familie was.

Vorige week had hij een nachtmerrie. Acteur Danny Kay, die in de verte misschien iets weg heeft van zijn vader, wees hem af voor een auditie. Een paar dagen later gaf zijn moeder hem zijn vaders dasspeld. Het kleinood emotioneerde hem. Het was alsof zijn vader hem wilde troosten.

Wat hij het liefst van hem zou horen? Wat alle kinderen het liefst horen, zegt hij. Dat hij het goed doet, dat zijn vader trots op hem is.

Patrick Stoof speelt deze Kerst samen met Erik van Muiswinkel in de familievoorstelling 'Scrooge', een bewerking van 'A Christmas Carol' van Charles Dickens uit 1843. De kerstvoorstelling voor iedereen vanaf 8 jaar is te zien in de Stadsschouwburg Haarlem.