Hoe oud is uw vlizotrap?

Woont u in een huis uit de jaren veertig of vijftig dat is uitgerust met een vlizotrap? Dan doet u de taalkundige Nicoline van der Sijs een genoegen als u eens gaat kijken welke naam er op die trap staat – Vliezo, met een e? – en of er melding wordt gemaakt van een fabrikant.

Nicoline van der Sijs is hoofdredacteur van het ’Etymologisch Woordenboek van het Nederlands’ (EWN). Het is een uitgave die in omvang zelfs in het Engelse taalgebied haar weerga niet kent. Voor het vierde en laatste deel, dat eind dit jaar moet verschijnen, speurt de redactie nog naar de oudste datering en de herkomst van een aantal twintigste-eeuwse woorden. Ze vermoedt sterk dat die al in omloop waren vóór de oudste datum die ze tot dusverre gevonden heeft. Voor Vliezo is dat 1953, voor vlizo 1967.

Gezocht worden verder oudere vindplaatsen van en de motieven achter nederwiet (nu gedateerd op 1981), de uitdrukking dat zit wel snor (1948, ontstaan in militaire kring?), tartaar (rauw gehakt, 1931 en toen toegeschreven aan ’de hogere standen’), wok (1977), vinkje (v-vormig tekentje, 1960), afvinken (1960), aanvinken en skelter (aanvankelijk ’gemotoriseerde zeepkist’, 1959; later ’trapauto’, 1960).

Merkwaardig genoeg is skelter misschien afgeleid van het gelijknamige Engelse werkwoord (‘haasten, ijlen’) maar komt het als voertuigaanduiding in het Engelse taalgebied niet voor.

Curieus is het ook gesteld met tosti (1967). Het woord is in het Italiaans, waar het aan ontleend moet zijn, ’niet algemeen gebruikelijk’, schrijft Van der Sijs in het maandblad Onze Taal, en onbekend in ’de ons omringende talen (Duits, Frans, Engels)’. Ze vermeldt niet dat in het informele Britse Engels wel een verwant ogende vorm voorkomt, met ongeveer dezelfde betekenis: toasty, soms toastie gespeld.

Senioren met een sterk geheugen zijn onder de Trouw-lezers niet dun gezaaid. Misschien kunnen zij de woordhistorici van dienst zijn? Nicoline van der Sijs en Onze Taal (Raamweg 1a, 2596 HL Den Haag; info@onzetaal.nl) zijn benieuwd.