Tirannieke dictators kunnen veel naar hun hand zetten, maar gelukkig niet alles. Zo kon Hitler niet voorkomen dat tijdens de Olympische Spelen van Berlijn in 1936 een zwarte atleet met de ultieme eer ging strijken.
De vier gouden medailles die Jesse Owens mee terug naar de Verenigde Staten nam, waren een doorn in het oog van de Führer, die de Spelen had willen gebruiken om de superioriteit van Duitsland en het Germaanse ras aan te tonen. Dat een Untermensch als Owens een lange neus naar al die verderfelijke rassentheorieën maakte, was niet minder dan een klap in het gezicht van Hitler en de partij.
In die jaren vóór de oorlog moest Hitler zijn eigen (waan)ideeën nóg meer bijstellen. In zijn geliefde Bayreuth, waar ook toen al elke zomer de Wagner Festspiele plaatsvonden, werd de rol van Siegfried in Wagners ’Der Ring des Nibelungen’ gezongen door Max Lorenz. Een fantastische boomlange Duitse zanger met een stem als een kanon; in voorkomen, afkomst en geluid de ideale man voor de rol. Maar geen koe zo bont...
De blondste held der helden, de ultieme personificatie van de Übermensch bleek bij nadere beschouwing stem en lijf te krijgen van een ’verachtelijke’ homoseksueel, die bovendien getrouwd was met een ’nog verachtelijker’ Jodin. Au!
Een en ander was natuurlijk allang bekend, maar onlangs verscheen een intrigerende documentaire over Lorenz – ’Wagner’s Mastersinger, Hitler’s Siegfried’ – op dvd. Historisch beeld- en geluidsmateriaal van commentaar voorzien door onder anderen collega-zangers Dietrich Fischer-Dieskau, Waldemar Kmentt en Hilde Zadek.
Lorenz werd in 1934 in Bayreuth achter de bühne in flagrante betrapt met een jongeman. Hij zou dat jaar onder meer Siegfried in de ’Ring’ zingen. Hitler kon niet anders dan Lorenz tot persona non grata verklaren, maar op voorspraak van Winifred Wagner, leidster van de Festspiele, kwam het niet tot een proces en mocht Lorenz gewoon zingen. Hitler was kennelijk zo in de ban van Lorenz’ stem dat hij ook een oogje toekneep voor diens Joodse vrouw. Hitler werd in Bayreuth zelfs meermalen lachend en uitvoerig pratend met Lorenz waargenomen.
Zwart zijn loopt natuurlijk meer in het oog dan een beetje nichterigheid. Zo kon het dat de zwarte bariton Simon Estes in de jaren zeventig in Bayreuth wél de titelrol in ’Der fliegende Hollünder’ (een raar, gedegenereerd personage) mocht zingen, maar niet die van de Germaanse oppergod Wotan in de ’Ring’. Het zou de ultieme ’denazificatie’ van Bayreuth zijn als er na een homo-Siegfried ook een zwarte Siegfried – een soort Jesse Owens van de opera – zou komen. Vooralsnog zijn er geen zwarte heldentenoren gespot die de rol willen en kunnen zingen.
© - Alle rechten voorbehouden.
Lees de gebruiksvoorwaarden.