Geen kroontjespen maar Photoshop

Iedere tijd heeft zijn eigen beeldtaal die de cultuur in beelden vat én duidt. Beelden die meer zijn dan een plaatje bij een praatje, maar zelf ook ideologisch geladen zijn. Ze maken vaak allerlei impliciete gevoelens zichtbaar en daardoor bespreekbaar. Politieke tekenaars zijn daarin meesters.

Zo toonde Fritz Behrendt (overleden 4 december 2008) met een simpel beeld de kloof tussen nationale belangen en publieke uitspraken. Met zijn kroontjespen en zachte grafietstift tekende hij mannen in krijtstreeppak, portretten van politieke kopstukken en wapentuig: de verbeelding van een politieke realiteit. Het spel was smerig, de poppetjes waren duidelijk.

Tegenwoordig ligt de macht schimmiger. Marketingjongens structureren mensen in doelgroepen, pensioenen verdampen door malafide bankiers, sociale zekerheden worden aangetast, regeringen krijgen overal de schuld van en zijn niet bij machte dit tegen te houden.

Nieuwe Revu-cartoonist TRIK (1976) , van wie deze maand zijn tweede boek ’Mayday’ is uitgekomen, weet dat te verbeelden. Zijn beeldtaal is ver verwijderd van de prenten van Behrendt. Geen kroontjespen, wél het computerprogramma Photoshop en een scanner. TRIK, afgelopen jaar winnaar van de prestigieuze Inktspotprijs, is niet bang om beelden te recyclen in een volstrekt andere context of om logo’s van grote bedrijven onder handen te nemen.

Met een geniaal mediabewustzijn monteert TRIK de gezichten van Bush, Blair, Rumsfeld en Rice in een oud verzamelplaatje uit de jaren tachtig van The A-team, (omgedoopt tot The U.S.A-team). In het logo van de ING-bank herkennen we het portret van Wouter Bos. De beroemde filmposter van Scarface wordt gebruikt om de gangsterpraktijken van Silvio Berlusconi te verbeelden.

TRIK gebruikt overbekende beelden en laat deze op subtiele wijze doorspelen in zijn illustraties die een geheel ander onderwerp kunnen hebben. Zo zien we presidentskandidaat John McCain die een Sarah Palin-pop ophoudt die zegt: ’Obama, I kill you!’ Een persiflage op de overbekende ’Achmed the dead terrorist’ die op Youtube, televisie en als ringtone een hype was. „Oude illustratoren gebruiken oude metaforen. Amerika, havik. Ik werk anders.”

Maar ook het ambachtelijker werk past hem. Zo zien we de kuiten van Neerlands trots Rita Verdonk uitsteken onder een bureau van een vastgoedjongen. TRIK is een te duchten cartoonist. „Ja, Rita heeft wel eens furieus gereageerd op mijn illustraties.”

Woedende reacties van politici zijn nog altijd het grootst denkbare compliment voor de illustrator.