Een bewerkte Matthüus voor een jong publiek

Stel je eens voor dat Jezus de Romeinen met wonderen op hun nummer had gezet. Dan zou het passieverhaal heel anders aflopen en was Judas niet als verrader de geschiedenis ingegaan.

In ’De Jonge Matthüus’, een bewerking voor kinderen door Stella Den Haag en het Residentie Orkest, heeft Judas Iskariot een dochter. Zij heet Isabel en zij weet dat haar vader zijn vriend Jezus juist wil beschermen. Maar zijn plan mislukt en het lijdensverhaal is niet tegen te houden.

Regisseur Hans van den Boom bewerkte het passieverhaal met een kleine cast al eerder voor kinderen. „Maar nu staan er veertig musici, zestien zangers en vier acteurs op het toneel in plaats van zes spelers en één toetsenist”, vertelt hij. Hij zocht een ingang voor een jong publiek en vroeg zich af: „Waarom heeft zo’n mooi verhaal eigenlijk een slechterik nodig?”

In ’De Jonge Matthüus’ maakt Judas een inschattingsfout: „Hij levert zijn vriend uit aan de hogepriesters in de verwachting dat Jezus hun laat zien wie hij werkelijk is. Hij hoopt dat Jezus spectaculaire wonderen gaat verrichten, zoals alle Romeinen door de lucht laten vliegen. Dan zou het volk zien dat hij het land kon bevrijden van de Romeinse bezetters. Maar Jezus zwijgt en laat de beschuldigingen over zich heen komen. Hij gaat welbewust een lijdensweg in en Judas kan hem hiervoor niet behoeden. Jezus wordt gekruisigd en Judas weet dat hij als verrader de geschiedenis in zal gaan. Uit wanhoop hangt hij zichzelf op.”

Hoe beleeft Isabel, de dochter van Judas, deze noodlottige gebeurtenissen? „Zij probeert haar vader te waarschuwen en zegt: ’Je loopt achter een idealist aan waarmee het verkeerd gaat aflopen.’ Maar Judas luistert niet naar haar. Geveltje, de vriend van Isabel, vraagt haar of zij trots is op haar vader. Isabel antwoordt dan: ’Ik kan niet anders dan trots op hem zijn. Hij is mijn vader.’ Kinderen blijven hun ouders door dik en dun trouw.”

Samen met dirigent Johannes Leertouwer bracht Hans van den Boom de Matthüuspassion terug tot een uur. „Het Residentie Orkest speelt een compacte versie van vijftien muziekstukken, met het beginkoor en het eindkoor en de hoogtepunten daar tussenin. Zoals het hele ’Erbarme dich’ dat zes minuten duurt.”

Leertouwer, een groot kenner van de Matthüuspassion, was erg opgelucht dat de liederen in het Duits worden gezongen, vertelt de regisseur. „Maar ik zou het nóóit in het Nederlands doen. De zin ’wer hat dich so geschlagen’ vertalen met ’wie heeft je zo geslagen’? Dan verdwijnt de poëzie toch? Al begrijpen kinderen de liedteksten niet helemaal, gevoelsmatig pakken ze het wél op. De muziek werkt op hun verbeelding.”

„De musici zitten in twee groepen aan weerszijden van het toneel en in het midden van de speelvloer staan de acteurs. Zij spelen wél in het Nederlands en in het begin van de repetitieperiode viel dat niet mee. De muziek is zo mooi dat de acteurs plankenkoorts kregen. „Hoe kan ik in hemelsnaam nog gaan práten na deze muziek?”, vroegen zij zich af.

Welke reacties verwacht hij van het kinderpubliek? „Ik weet niet hoe groot hun bijbelkennis is en ik hoop dat ze er van tevoren met hun ouders over praten. Maar of je nu gelovig bent of niet, de muziek is universeel en het verhaal over moed, verraad, vriendschap en idealen spreekt iedereen aan.”