Prijswinnaar is niet altijd kassucces

De nominaties voor de Libris Literatuurprijs 2009 zijn gisteren bekendgemaakt. Wat is het effect daarvan op de verkoopcijfers van boeken? De meningen zijn verdeeld.

Terwijl juryvoorzitter Ivo Opstelten in de Nieuwe Kerk in Amsterdam de nominaties bekendmaakt voor de Libris Literatuurprijs (zie kader), houdt uitgeverij Van Oorschot zich op kantoor nog bezig met die van vorig jaar. Toen won hun auteur D.Hooijer met ’Sleur is een roofdier’, wat een verrassing was, ook omdat niet eerder een verhalenbundel had gewonnen.

Vandaag kan Hooijer de Inktaap winnen. Scholieren kiezen hiervoor tussen de winnaars van de Libris en van die andere grote literatuurprijzen, de AKO en de Gouden Uil. Het is de aangename bijkomstigheid van het winnen van een prijs.

Het mechanisme is helder, zegt Menno Hartman, redacteur van Hooijer: „Je krijgt veel aandacht. En dús verkoop je meer boeken. Mensen denken: als dit boek zo’n grote prijs wint, moet het wel prachtig zijn!” Aantallen maakt Van Oorschot nooit bekend, maar de verkoop ging wel tienmaal zo hard. Van ’niet al te veel’ naar ’enorm’.

Zó zou boekverkoper Joost Polak het graag zien. Maar of het vandaag opeens stormloopt in zijn Libris-boekhandel Nawijn & Polak in Apeldoorn? Later in de week ontvangt hij promotieaffiches. De genomineerde boeken legt hij op een prominente plaats in de winkel. „Maar een direct merkbaar effect is er niet. Deze titels zijn al een tijdje in de handel.”

Als bladen en tv aandacht besteden aan de prijs, geeft dat de boeken die het toch al aardig doen vaak wel een zetje. Maar jury’s zijn wel eens eigenzinnig. „En wat het publiek niet lust, verkoopt dan niet opeens veel beter. Aan ons de schone taak om moeilijk verteerbare boeken over de toonbank te krijgen.” Niet ten koste van alles. „We kijken elkaar wel eens aan: waarom is dat boek nou uitgekozen? Als wij het echt slecht vinden, vertellen we dat de klant.”

Een lijstje kanshebbers met alleen maar publieksboeken is niet nodig, vindt Polak. „Daarvoor heb je al de NS Publieksprijs. En een tegendraadse keuze heeft ook zijn charme. Het zou wel mooi zijn als de smaak van de jury en het publiek iets meer gelijk op zouden gaan. Helaas.”

Het liefst ziet hij auteurs die stevig overeind blijven op tv. „In promotiewaarde kan daar niets tegenop.”

Uitgeverij Van Oorschot viel dit jaar buiten de boot. ’Julia’ van Onno de Kat kwam niet door de voorselectie. Dat zegt niets over de kwaliteit, zegt Hartman. „Vorig jaar won een wat excentriek werk, dat is uitzonderlijk. Veel titels die niet tot de shortlist doordringen zijn wel goed.” Laat je leesgedrag niet te veel leiden door het prijzencircus, adviseert hij. „Lezers die dat doen, lopen veel mis.”