’Nederland is het noorden kwijt’

’Muriel, een jonge Belgische vrouw, was de eerste westerse zelfmoordterroriste, ze is nog steeds de enige. Toen ik eind 2005 van haar dood hoorde, was ik meteen gefascineerd door haar verhaal. Mijn eerste gedachte was: ik wil haar achterna reizen, wat zij gedaan heeft is zo uniek, zoiets hebben we nog nooit gezien, daar wil ik alles van weten

Hoe komt iemand op het idee om met haar Mercedes van Brussel naar Bagdad te reizen en zich daar op te blazen? Het is zo aangrijpend, ik denk dat dit het sterkste verhaal is wat ik ooit verteld heb. Ik heb er ook mijn visie, mijn idee over islam, integratie en terrorisme aan kunnen ophangen.

Terrorisme heeft de voorbije tien jaar het wereldnieuws bepaald, er zijn inmiddels bibliotheken over vol geschreven. Ik noem dat het grote terrorisme. Maar er is ook het terrorisme op microniveau. Dat heb ik in dit boek behandeld, aan de hand van een schokkend voorbeeld.

Dit is niet alleen het verhaaltje van Muriel; ik geef ook het tijdsbeeld mee en de context van het milieu waar zij in opgroeide. Ze was hulpje bij een bakker, woonde in een deelgemeente van Brussel, Sint Joost ten Node, dé armste gemeentes van België, waar tachtig procent van allochtone afkomst is, waar één op de drie onder de armoedegrens leeft en waar bijna de helft werkloos is - een paar honderd meter verderop heb je de rijkste wijk van Brussel waar de eurocraten wonen. Brussel, de hoofdstad van Europa, is ook de hoofdstad van de ongelijkheid, bijna nergens zie je de twee extremen zo dicht bij elkaar.

Deze omgeving is een voedingsbodem voor terrorisme, maar niet alle inwoners van Sint Joost ten Node zetten die stap, er is meer voor nodig. Je ziet in dit groepje terroristen ook altijd een opvallend moeilijk levensparcours: Muriel had een zeldzame ziekte, ze was zonder baarmoeder geboren. Ze heeft een zeer rebelse, moeilijke jeugd gehad, en uiteindelijk heeft ze de islam ontdekt, daar heeft ze kracht in gevonden. Pas in de allerlaatste fase is ze geradicaliseerd en naar Irak vertrokken.

Het geruststellende van dit boek is dat ik aantoon dat het terrorisme van eigen bodem niet die grote bedreiging voor Europa is zoals het enkele jaren geleden is voorgesteld, het is schromelijk overschat. Het is ongelooflijk banaal, klungelig, amateuristisch, en het beantwoordt totaal niet aan het stereotiepe beeld van goed georganiseerde netwerken, slapende cellen, ideologische motivatie, militaire training. Het verontrustende is echter dat het terrorisme van eigen bodem zo kleinmenselijk is, dat het in ons allemaal kan zitten, en dan bedoel ik de basisemotie, de kwetsbaarheid, de wrok, het gevoel onrecht aangedaan te zijn, en de zin om ooit eens iets op te blazen; ik denk dat dat in velen van ons zit - gelukkig komt het zelden naar de oppervlakte.

De radicalisering van met name allochtone jongeren, daar moeten we wat aan doen. Ik heb maanden in die buurten rondgehangen, je voelt de vervreemding, de verwijdering met autochtonen is bijna tastbaar. Ik heb het thema benaderd met een onbevangen en integere blik, ik hoop dat dit boek bijdraagt tot het begrijpelijk maken van de problemen, en niet tot het verscherpen daarvan, zoals Geert Wilders doet. Het is verbijsterend te zien wat er momenteel bij jullie gebeurt. Zeker hier in Vlaanderen is Nederland toch altijd bekeken als gidsland, als voorbeeld van tolerantie en openheid. Het is omgeslagen in het tegendeel: de stellingnames, de polemieken en het taalgebruik beantwoorden helemaal niet meer aan het beeld dat wij hadden van de Nederlandse deugden. Nederland is het noorden kwijt.’