Slalommen langs geteisem

Na de bekroning met de Grote Juryprijs in Cannes, de belangrijkste prijs na de Gouden Palm, groeide het gevangenisdrama ’Un prophète’ vorig jaar al snel uit tot een Franse filmhit.

Samen met Haneke’s Palm-winnaar ’Das weisse Band’ gaat ’Un prophète’ nu ook op voor de Oscar voor Beste Buitenlandse Film.

De Franse regisseur Jacques Audiard (57) vertelt in sobere, pakkende beelden het verhaal van de 19-jarige Malik die voor zes jaar opgesloten zit in een Franse gevangenis, en daar – tussen oudere Arabische en Corsicaanse zware jongens – de kneepjes van het vak leert.

Het gevangenissysteem is eigenlijk als een opleidingsinstituut voor misdadigers, zo laat Audiard zien, en om die reden veroorzaakte de film al veel discussie in Frankrijk.

]]>

’Un prophète’ gaat niet uitgebreid in op achtergronden of motieven, maar geeft wel heel mooi tussen de regels aanwijzingen waarom een Frans-Arabische jongen als Malik op jonge leeftijd in het gevang belandt. We vangen iets op over zijn ouders, bij wie hij niet opgroeide. We horen dat hij op zijn elfde van school ging, en nooit goed heeft leren lezen en schrijven. En dan kun je zelf wel het verhaal invullen van zoveel Arabische jongeren met een problematische achtergrond in de buitenwijken van Franse steden.

Audiard toont de gevangenis als een microkosmos van het echte leven buiten, een beetje zoals ’Entre les Murs’ achter de muren van een gemêleerde Franse school dook. Malik moet wel in z’n eentje uitvinden op welke kompas te varen. Wie kan hij vertrouwen? Wie niet? Met wie moet hij mee? Met wie niet? Het is een kwestie van overleven, van continu laveren, en daarbij waken voor de eigen integriteit.

Als Malik als hulpje van de oude Corsicaanse gangsterbaas op een bloedige missie wordt gestuurd, wordt dat eigenlijk zijn redding. Vragen over goed en kwaad beginnen hem vanaf dat moment te beheersen. Niet dat Malik het direct uitspreekt, nee, het zit in zijn handelen, in de keuzes die hij vanaf dat moment maakt. Malik leert zichzelf lezen, hoe hoopvol. En het is hoofdrolspeler Tahar Rahim – vorig jaar uitgeroepen tot Beste Europese Acteur – die ons meeneemt op een hypnotiserende overlevingstocht, slalommend langs geteisem.

Audiard, die eerder het inspirerende ’De battre de mon coeur s’est arrêté’ maakte, over een jongen die via zijn vader in het criminele vastgoedmilieu zit maar liever zoals zijn moeder concertpianist was geworden, speelt zichzelf opnieuw in de kijker met een grootse karakterstudie die midden in de actualiteit staat.