’De integratie is heel goed gelukt’

Frans Verhagen (1954) is publicist en hoofdredacteur van amerika.nl

’De belangrijkste conclusie van mijn boek is dat het heel goed gaat met de integratie van migranten in Nederland, veel beter dan we onszelf steeds voorhouden, en ook veel beter dan ik zelf had gedacht. Het is voor mij ook vrij verrassend dat het zoveel beter is.

Drie jaar geleden ben ik er mee begonnen. Een belangrijke aanleiding was het beroemde artikel van Paul Scheffer, ’Het multiculturele drama’, en zijn boek, ’Het land van aankomst’. Daar zit zoveel somberheid in, zoveel treurigheid, zoveel pessimisme, zijn benadering is ook zo weinig inventief. Ik sprak erover met vrienden en collega’s en kwam tot de conclusie: er ligt een ander boek om geschreven te worden, namelijk: hoe goed gaat het met de integratie?

Er was nog een tweede motivatie om dit te schrijven. Vier jaar geleden heb ik een boek gepubliceerd over immigratie en integratie in de Verenigde Staten die op dit punt veel meer ervaring hebben en ook een stuk verder zijn. Ik weet daar wel wat van, want ik ben correspondent in Amerika geweest en ben bovendien de echtgenoot van een Amerikaanse Chinese, of een Chinese Amerikaanse. Mijn voorspelling destijds was: waarom zouden wij het zoveel anders doen dan de Amerikanen? Die vraag was natuurlijk meteen ook een uitdaging: zoek het dan ook eens uit hoe het in Nederland verloopt. Ik ben stapels rapporten gaan lezen, proefschriften, artikelen, scripties, noem maar op, heb met mensen gepraat, en heb nu de kennis op een rijtje gezet, hopelijk op een toegankelijke manier.

De integratie van immigranten in Nederland is ontzettend snel verlopen, sneller dan in de VS, en met heel veel succes gepaard gegaan. Vergeleken met andere immigratielanden steken we er met kop en schouders bovenuit, zeker als het om opleiding gaat, en opleiding is de sleutel tot alles. Het is echt onvoorstelbaar wat er is gebeurd. De tweede generatie, hier geboren kinderen van migranten die in de jaren zestig en zeventig in ons land zijn komen wonen, zijn in één ruk naar de universiteiten doorgestoten. Ruim twaalf procent van alle studenten in Nederland is nu allochtoon, en ruim veertien procent van alle hbo- studenten. Terwijl hun ouders uit een ander land kwamen, laag opgeleid waren, soms zelfs analfabeet, en in een achterstandssituatie zaten en zitten. Het is echt ongelooflijk.

De verklaring is dat wij hier in Nederland een hele mooie, inclusieve samenleving hebben, onze verzorgingsstaat werkt in ons voordeel. We kennen geen absolute armoede, iedereen woont behoorlijk, en we hebben een goede gezondheidszorg, het onderwijs is voor iedereen toegankelijk. Met mevrouw Verdonk zeg ik: daar kunnen we trots op zijn, Trots op Nederland, alleen kom ik tot enigszins andere conclusies waaróm we trots moeten zijn.

Dat er in Nederland momenteel een totaal andere wind waait, is vooral toe te schrijven aan ongenoegen over verandering. Samenlevingen veranderen voortdurend, en gelukkig maar, anders zou het een saaie bedoeling zijn, maar verandering is altijd lastig voor mensen die in kwetsbare omstandigheden verkeren, van wie de baan bedreigd wordt, die zelf weinig kansen hebben. Daarom lopen veel Nederlanders achter Wilders aan. We moeten die mensen proberen duidelijk te maken dat verandering goed is voor Nederland, ook voor henzelf, en we moeten ze leren hoe ze er mee om kunnen gaan. Maar helaas, in plaats daarvan zijn er politici die het ongenoegen aanscherpen en uitbuiten. Daar schieten we niks mee op. We moeten dat negatieve denken doorbreken; ik hoop dat dit boek daartoe een aanzet is.’