De ontvoerder is ditmaal géén pedofiele lustmoordenaar

recensie Elk mens heeft zijn voorkeuren; die van mij gaan uit naar Scandinavische thrillers.

Ik heb net vernomen dat zelfs de beste het in Amerika slecht doen: daar zijn ze gebrand op tempo en avontuur -ieder zijn meug. Maar in het noorden nemen ze de tijd om ook de karakters uit te diepen. Dat doet mij veel deugd. Vooral als de intrige er niet onder lijdt, zoals in 'Kijk niet Achterom' van de Noorse Karin Fossum, waarlijk een juweeltje in zijn soort. In het begin denk je dat je te maken krijgt met de zoveelste pedofiele lustmoordenaar, maar dat is niet zo: het kleine meisje dat tot wanhoop van haar moeder spoorloos verdwijnt, komt ongedeerd terug. Haar ontvoerder (als je hem zo mag noemen) is waarlijk de onschuld zelve, een van de prachtige bijfiguren van de vele die het boek rijk is. Daarmee legt Karin Fossum en passant de hele infrastructuur van een dorpsgemeenschap bloot. Het echte slachtoffer is een vijftienjarig meisje dat vermoord wordt gevonden, geheel naakt doch zorgzaam toegedekt met een parka. Is haar zwijgzame vrijer de schuldige? Of de eerste man van haar heksachtige moeder, die niet ten onrechte op wraak zint? Er zijn velen die wel en niet in aanmerking komen: wel omdat het mannen zijn die misschien een oogje op haar hebben laten vallen. Niet omdat de motivatie ontbreekt. Maar inspecteur Sejer verdiept zich in het meisje zelf en wanneer hij er achter komt waarom een paar jaar eerder haar karakter opvallend veranderde, vindt hij ook de moordenaar. De oplossing is zowel verrassend als logisch. Een voorbeeldige thriller.

Schuld en verlossing, zo zou je 'De lege Stoel' van Rob Reuland ook kunnen noemen. Assistent-officier van justitie Andrew Giobberti is een idealistische en tamelijk gelukkige man en die geestesgesteldheid straalt af op zijn werk. Tot zijn vijfjarig dochtertje door zijn onachtzaamheid om het leven komt en zijn vrouw hem verlaat. Dan wordt hij cynisch en wanhopig. Hij werkt stoer door op de automatische piloot, maar dan is er een zaak die hem allengs uit zijn lethargie wekt. Het lijkt zo gewoon: in een beruchte buurt, waar moorden aan de orde van de dag zijn, is een veertienjarig negermeisje doodgeschoten. Door haar vrijer, zegt iedereen, want de moeder van het meisje heeft hem zien schieten en buurvrouw Iris heeft hem met het wapen de deur uit zien lopen. Maar de jongen ontkent en hij heeft geen motief. Dan komt de zuster van het slachtoffer met een opzienbarende mededeling en Giobberti moet kiezen tussen recht en rechtvaardigheid. Daarbij zet hij zijn carrière op het spel, maar misschien herwint hij zijn ziel, misschien kan hij nu vrede vinden met het verleden. Rob Reuland schrijft buitengewoon goed. Het is alsof zijn zinnen er altijd hebben gestaan, alsof hij ze alleen maar heeft blootgelegd. Zijn dialogen springen van echtheid bijna van de bladzijde. Het boek is gelukkig ook voortreffelijk vertaald. Als er één thriller de naam 'literair' verdient, dan is het deze.